Ο εγκέφαλος και οι μύες μας συνδέονται πολύ πιο στενά απ’ όσο πιστεύουν οι περισσότεροι. Και σύμφωνα με τη νευρολόγο Kim Johnson Hatchett, η έλλειψη σωματικής άσκησης – και ειδικά μυϊκής ενδυνάμωσης – μπορεί να αποδειχθεί ένα από τα πιο επιβαρυντικά λάθη για τη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου.

Υπάρχουν εκείνες οι μέρες που η ιδέα της προπόνησης μοιάζει βουνό. Η κούραση, το κρύο, οι υποχρεώσεις και ο καναπές μοιάζουν ασυναγώνιστοι. Είναι εύκολο να πείσεις τον εαυτό σου να μείνει σπίτι, ειδικά όταν νιώθεις εξαντλημένος. Όμως, όπως επισημαίνουν τόσο οι ειδικοί της άσκησης όσο και η Johnson Hatchett, το πραγματικό μυστικό για τη σωματική – και πνευματική – υγεία δεν είναι η ένταση, αλλά η συνέπεια.

Η συνέπεια στη γυμναστική δεν ωφελεί μόνο το σώμα στο παρόν. Λειτουργεί ως επένδυση για το μέλλον, προστατεύοντας τον εγκέφαλο από τη γνωστική έκπτωση και τη φθορά που φέρνει η ηλικία.

Στο άρθρο της, η νευρολόγος τονίζει κάτι που συχνά παραβλέπουμε: η μυϊκή αδυναμία συνδέεται άμεσα με την υγεία του εγκεφάλου. Είναι σίγουρα πιο εύκολο να περάσει κανείς το βράδυ του στον καναπέ βλέποντας Netflix και τρώγοντας πρόχειρο φαγητό, παρά να φορέσει αθλητικά και να ασκηθεί. Ιδίως στις ηλικίες των 30 και 40, όπου οι υποχρεώσεις αυξάνονται, η φροντίδα του εαυτού μας μπαίνει συχνά σε δεύτερη μοίρα.

Το αποτέλεσμα; Λιγότερη κίνηση, ελάχιστη ή καθόλου μυϊκή ενδυνάμωση και σταδιακή απώλεια δύναμης. Κι όμως, αυτή ακριβώς η παραμέληση δεν επηρεάζει μόνο το σώμα, αλλά και τη λειτουργία του εγκεφάλου.

Πώς η άσκηση «θωρακίζει» τον εγκέφαλο

Η σύνδεση είναι βιολογική. Κάθε φορά που ασκούμαστε, το σώμα εκκρίνει τον Παράγοντα Νευρικής Ανάπτυξης (Nerve Growth Factor – NGF), ένα πεπτίδιο ζωτικής σημασίας για τη ρύθμιση και την υγεία των νευρώνων. Ο NGF συμβάλλει στη διατήρηση της μυελίνης, του προστατευτικού περιβλήματος των νευρικών ινών, το οποίο εξασφαλίζει γρήγορη και αποτελεσματική μετάδοση των νευρικών σημάτων και τείνει να εκφυλίζεται με την ηλικία.

Παράλληλα, η αερόβια άσκηση αυξάνει τη ροή αίματος στον εγκέφαλο, βελτιώνοντας τη συγκέντρωση, τη μνήμη και τη συνολική γνωστική λειτουργία. Ακόμη και μικρή, καθημερινή σωματική δραστηριότητα έχει συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο άνοιας. Αν μάλιστα η άσκηση περιλαμβάνει νέες κινήσεις ή άγνωστα αθλήματα, ο εγκέφαλος αναγκάζεται να μάθει και να προσαρμοστεί, δημιουργώντας νέες νευρωνικές συνδέσεις που ενισχύονται με την επανάληψη.

Η άσκηση ως καθημερινή φροντίδα του εγκεφάλου

Όπως βουρτσίζουμε τα δόντια μας καθημερινά για να τα προστατεύσουμε στο μέλλον, έτσι και η τακτική χρήση των μυών μας είναι βασική προϋπόθεση για να διατηρήσουμε την κινητικότητα και τις γνωστικές μας ικανότητες. Η «καθημερινή δόση» NGF που προσφέρει η άσκηση βοηθά τον εγκέφαλο να λειτουργεί καλύτερα και πιο αποδοτικά.

Η Johnson Hatchett υπενθυμίζει ότι μετά τα 50 η μυϊκή μάζα μειώνεται κατά 1–2% ετησίως, ενώ μετά τα 60 η απώλεια φτάνει περίπου το 3% τον χρόνο. Αυτός είναι και ο λόγος που η άσκηση δεν πρέπει να ξεκινά αργά, αλλά να αποτελεί μέρος της ζωής μας από νωρίς.

Πόση άσκηση είναι αρκετή;

Σύμφωνα με τη νευρολόγο, ιδανικά:

• 25–30 λεπτά ήπιας έως μέτριας σωματικής δραστηριότητας καθημερινά
• 30 λεπτά μυϊκής ενδυνάμωσης, 3–4 φορές την εβδομάδα

Δεν χρειάζονται υπερβολές. Λίγα βάρη, μερικά καθίσματα ή απλές ασκήσεις στο σπίτι αρκούν για αρχή. Το σημαντικό είναι να ενταχθεί η άσκηση στη ρουτίνα. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, ένας από τους ασθενείς της ξεκίνησε μαθήματα χορού στα 80 του χρόνια, αποδεικνύοντας ότι ποτέ δεν είναι αργά.

Η ουσία είναι μία: έχουμε πολύ μεγαλύτερο έλεγχο στη διαδικασία της γήρανσης απ’ όσο νομίζουμε. Αρκεί να μην ενδίδουμε στο «έλα μωρέ, σήμερα όχι», να φοράμε τα αθλητικά μας και να θυμόμαστε ότι κάθε προπόνηση είναι μια μικρή, αλλά πολύτιμη επένδυση για το σώμα – και κυρίως για τον εγκέφαλό μας.