Ο καφές αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας για πολλούς ανθρώπους και συχνά θεωρείται το «καύσιμο» που μας βοηθά να ξεκινήσουμε τη μέρα μας. Ωστόσο, η επίδραση της καφεΐνης στην ενέργεια και την κόπωση δεν είναι τόσο απλή όσο πιστεύουμε.

Η καφεΐνη δεν μας δίνει πραγματική ενέργεια

Η καφεΐνη δεν παρέχει ενέργεια στον οργανισμό με τη μορφή θερμίδων ή θρεπτικών συστατικών. Αντίθετα, δρα κυρίως στο νευρικό σύστημα.

Κατά τη διάρκεια της ημέρας, στον εγκέφαλό μας συσσωρεύεται η αδενοσίνη, μια χημική ουσία που συνδέεται με την αίσθηση της κόπωσης και της υπνηλίας. Όσο περισσότερη αδενοσίνη υπάρχει, τόσο πιο έντονα νιώθουμε την ανάγκη για ξεκούραση.

Η καφεΐνη μπλοκάρει τους υποδοχείς της αδενοσίνης, εμποδίζοντας προσωρινά το αίσθημα της κούρασης. Έτσι, νιώθουμε πιο ξύπνιοι και σε εγρήγορση, χωρίς όμως να έχει αυξηθεί η πραγματική μας ενέργεια.

Γιατί νιώθουμε “πτώση” μετά τον καφέ

Όταν η επίδραση της καφεΐνης μειώνεται, η αδενοσίνη που είχε συσσωρευτεί στο μεταξύ επανέρχεται απότομα, προκαλώντας το γνωστό caffeine crash. Αυτό μπορεί να εκδηλωθεί με έντονη υπνηλία, μειωμένη συγκέντρωση και αίσθημα κόπωσης.

Γι’ αυτό και πολλοί άνθρωποι αισθάνονται την ανάγκη για δεύτερο ή τρίτο καφέ μέσα στην ημέρα, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο εξάρτησης από την καφεΐνη.

Ο ρόλος του καφέ στο πρωινό ξύπνημα

Το πρωί, ο οργανισμός μας εκκρίνει φυσικά κορτιζόλη, την ορμόνη που μας βοηθά να ξυπνήσουμε και να ενεργοποιηθούμε. Η άμεση κατανάλωση καφέ μόλις ξυπνήσουμε δεν είναι πάντα απαραίτητη και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να μειώσει τη φυσική ικανότητα του οργανισμού να “ξυπνά” μόνος του.

Η ενυδάτωση, το φυσικό φως και λίγη κίνηση αποτελούν πιο φυσικούς τρόπους αφύπνισης, ενώ ο καφές μπορεί να προστεθεί λίγο αργότερα μέσα στο πρωινό.

Πότε ο καφές μπορεί να λειτουργήσει υπέρ μας

Όταν καταναλώνεται με μέτρο, ο καφές μπορεί να:

● ενισχύσει την πνευματική εγρήγορση
● βελτιώσει τη συγκέντρωση
● αυξήσει την απόδοση στην άσκηση
● συμβάλει στην ψυχολογική ευεξία

Αντιθέτως, η υπερβολική κατανάλωση , μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, να αυξήσει το άγχος και τελικά να εντείνει το αίσθημα κόπωσης.

Εν κατακλείδι, ο καφές δεν αποτελεί υποκατάστατο ύπνου ή ξεκούρασης. Μπορεί να μειώσει προσωρινά την αίσθηση της κόπωσης, αλλά η πραγματική ενέργεια προέρχεται από έναν ισορροπημένο τρόπο ζωής.

Αν νιώθετε ότι βασίζεστε υπερβολικά στην καφεΐνη για να ανταπεξέλθετε στην καθημερινότητα, ίσως είναι ένα σημάδι ότι ο οργανισμός σας χρειάζεται περισσότερη φροντίδα — όχι περισσότερο καφέ.

Αντιγόνη Ανδρέου
Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, RD, MSc
CHANGE EAT NICOSIA
96272030