Η ακραία ζέστη δεν επηρεάζει όλους με τον ίδιο τρόπο. Ποιες χρόνιες παθήσεις κάνουν τον οργανισμό πιο ευάλωτο και τι μπορείς να κάνεις για να προστατευτείς τις ημέρες του καύσωνα.

Για τους περισσότερους ανθρώπους, ο καύσωνας είναι μια ιδιαίτερα δυσάρεστη κατάσταση. Για όσους, όμως, αντιμετωπίζουν ορισμένα χρόνια ή σοβαρά προβλήματα υγείας, οι υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να αποτελέσουν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο.

Η έντονη ζέστη επιβαρύνει σημαντικά τον οργανισμό, ο οποίος προσπαθεί συνεχώς να διατηρήσει τη φυσιολογική θερμοκρασία του. Η καρδιά και τα νεφρά, μεταξύ άλλων οργάνων, καταπονούνται περισσότερο, ενώ η αφυδάτωση μπορεί να επιδεινώσει ήδη υπάρχοντα προβλήματα υγείας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι άνθρωποι με χρόνια νοσήματα, ιδιαίτερα καρδιαγγειακές, αναπνευστικές, νεφρικές, μεταβολικές και ψυχικές παθήσεις, ανήκουν στις ομάδες που χρειάζονται αυξημένη προστασία κατά τις περιόδους ακραίας ζέστης.

Ο οργανισμός διαθέτει μηχανισμούς για να αποβάλλει τη θερμότητα, όπως η εφίδρωση και η διαστολή των αγγείων του δέρματος.

Όταν, όμως, ένα σύστημα του σώματος δεν λειτουργεί ιδανικά, η προσαρμογή στις υψηλές θερμοκρασίες γίνεται δυσκολότερη. Αυτό μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο θερμικής εξάντλησης, αφυδάτωσης ή ακόμη και θερμοπληξίας.

Ποιοι χρειάζεται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στον καύσωνα;

Αρθρίτιδα και ουρική αρθρίτιδα

Οι ακραίες θερμοκρασίες μπορεί να επηρεάσουν τα συμπτώματα ορισμένων μορφών αρθρίτιδας. Η έντονη ζέστη και η υψηλή υγρασία ενδέχεται να συνδέονται με μεγαλύτερη ενόχληση, πόνο και δυσκαμψία στις αρθρώσεις σε ορισμένους ανθρώπους.

Στην περίπτωση της ουρικής αρθρίτιδας, ένας επιπλέον παράγοντας είναι η αφυδάτωση. Όταν ο οργανισμός χάνει πολλά υγρά, τα ούρα γίνονται πιο συμπυκνωμένα και μπορεί να δυσκολευτεί η αποβολή του ουρικού οξέος. Σε άτομα που έχουν προδιάθεση, αυτό μπορεί να ευνοήσει τον σχηματισμό κρυστάλλων ουρικού οξέος στις αρθρώσεις και να πυροδοτήσει επώδυνη κρίση.

Γι’ αυτό, η επαρκής πρόσληψη υγρών και η αποφυγή παρατεταμένης έκθεσης στη ζέστη είναι ιδιαίτερα σημαντικές.

Πέτρες στα νεφρά και χρόνια νεφρική νόσος

Τα νεφρά είναι από τα όργανα που επιβαρύνονται σημαντικά όταν ο οργανισμός αφυδατώνεται.

Η έντονη εφίδρωση κατά τον καύσωνα οδηγεί σε απώλεια υγρών. Όταν δεν αναπληρώνονται επαρκώς, τα ούρα γίνονται πιο συμπυκνωμένα και αυξάνεται η συγκέντρωση ορισμένων ουσιών που μπορούν να σχηματίσουν κρυστάλλους και, σε ορισμένα άτομα, πέτρες στα νεφρά.

Η ζέστη μπορεί να είναι ακόμη πιο απαιτητική για ανθρώπους που ήδη πάσχουν από χρόνια νεφρική νόσο. Ο οργανισμός, στην προσπάθειά του να αποβάλει θερμότητα, αυξάνει τη ροή του αίματος προς το δέρμα. Παράλληλα, η αφυδάτωση μπορεί να μειώσει τον διαθέσιμο όγκο υγρών και να επιβαρύνει τη λειτουργία των νεφρών. Η ακραία ζέστη έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο οξείας νεφρικής βλάβης και επιδείνωσης υφιστάμενων προβλημάτων.

Άσθμα και χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)

Δεν είναι μόνο ο κρύος αέρας που μπορεί να ερεθίσει τους αεραγωγούς. Για ορισμένους ανθρώπους με άσθμα ή ΧΑΠ, ο πολύ ζεστός και υγρός αέρας μπορεί επίσης να δυσκολέψει την αναπνοή και να επιδεινώσει τα συμπτώματα.

Η κατάσταση μπορεί να γίνει ακόμη πιο δύσκολη όταν ο καύσωνας συνοδεύεται από αυξημένη ατμοσφαιρική ρύπανση. Η ζέστη και η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορούν να επιβαρύνουν το αναπνευστικό σύστημα, ενώ αλλεργιογόνοι παράγοντες, όπως η γύρη και τα σωματίδια στον αέρα, μπορεί να πυροδοτήσουν συμπτώματα σε ευαίσθητα άτομα.

Για όσους έχουν αναπνευστική πάθηση, είναι επομένως σημαντικό να περιορίζουν την έκθεση στις υψηλές θερμοκρασίες και στην κακή ποιότητα αέρα και να ακολουθούν το εξατομικευμένο πλάνο θεραπείας που έχει συστήσει ο γιατρός τους.

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος

Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα που μπορεί να επηρεάσει πολλά όργανα και συστήματα του οργανισμού.

Η σχέση μεταξύ υψηλών θερμοκρασιών και εξάρσεων του λύκου εξακολουθεί να μελετάται. Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι περιβαλλοντικές συνθήκες, συμπεριλαμβανομένης της ζέστης και της υγρασίας, μπορεί να επηρεάζουν ορισμένα συμπτώματα σε κάποιους ασθενείς.

Η αυξημένη κόπωση, ο πόνος και η δυσφορία μπορεί να γίνουν πιο έντονα σε συνθήκες ακραίας ζέστης. Τα άτομα με λύκο χρειάζεται επίσης να ακολουθούν τις οδηγίες του γιατρού τους σχετικά με την έκθεση στον ήλιο, καθώς η φωτοευαισθησία είναι συχνή σε αυτή την πάθηση.

Διαβήτης

Ο καύσωνας μπορεί να δυσκολέψει τον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα και να αυξήσει την ανάγκη για προσεκτικότερη παρακολούθηση.

Η ζέστη μπορεί να επηρεάσει την κυκλοφορία του αίματος και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την απορρόφηση της ινσουλίνης.

Παράλληλα, η αφυδάτωση μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της συγκέντρωσης γλυκόζης στο αίμα.

Έτσι, μπορεί να υπάρξουν σημαντικές διακυμάνσεις των επιπέδων σακχάρου, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με μειωμένη πρόσληψη υγρών, αλλαγές στην όρεξη ή αυξημένη σωματική δραστηριότητα.

Τα άτομα με διαβήτη καλό είναι να παρακολουθούν συχνότερα το σάκχαρό τους κατά τη διάρκεια ακραίας ζέστης, σύμφωνα με τις οδηγίες της ιατρικής τους ομάδας, και να ακολουθούν το εξατομικευμένο πλάνο για τη λήψη υγρών, την ινσουλίνη και τα φάρμακά τους.

Πολλαπλή σκλήρυνση

Τα άτομα με πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαισθησία στην αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος.

Η άνοδος της θερμοκρασίας μπορεί προσωρινά να επιδεινώσει ήδη υπάρχοντα νευρολογικά συμπτώματα, όπως κόπωση, μυϊκή αδυναμία, διαταραχές στην όραση, μούδιασμα ή δυσκολίες στη σκέψη και τη συγκέντρωση.

Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως φαινόμενο Uhthoff. Σημαντικό είναι ότι η προσωρινή επιδείνωση των συμπτωμάτων που σχετίζεται με τη ζέστη δεν σημαίνει απαραίτητα νέα υποτροπή της νόσου. Συνήθως βελτιώνεται όταν μειωθεί η θερμοκρασία του σώματος.

Η αποφυγή της υπερθέρμανσης και η παραμονή σε δροσερούς χώρους μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά.

Καρδιοπάθεια

Η καρδιά καταπονείται περισσότερο όταν επικρατούν πολύ υψηλές θερμοκρασίες.

Για να αποβάλει θερμότητα, ο οργανισμός αυξάνει τη ροή του αίματος προς το δέρμα και διαστέλλει τα αιμοφόρα αγγεία. Η καρδιά χρειάζεται έτσι να εργαστεί εντονότερα, ενώ η αφυδάτωση μπορεί να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το καρδιαγγειακό σύστημα.

Για τα άτομα με καρδιαγγειακά προβλήματα, η ακραία ζέστη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών. Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν μία από τις βασικές κατηγορίες χρόνιων νοσημάτων που επιβαρύνονται από την υπερβολική ζέστη.

Ημικρανία

Η σχέση μεταξύ θερμοκρασίας και ημικρανίας δεν είναι ίδια για όλους, όμως η ζέστη, η αφυδάτωση, η έντονη ηλιοφάνεια και οι αλλαγές στον ύπνο μπορούν να λειτουργήσουν ως εκλυτικοί παράγοντες για ορισμένους ανθρώπους.

Επιπλέον, οι υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να συνδέονται με επιδείνωση της ποιότητας του αέρα, γεγονός που σε ευαίσθητα άτομα μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση πονοκεφάλου ή ημικρανίας.

Η επαρκής ενυδάτωση, η αποφυγή του έντονου ήλιου και η παραμονή σε δροσερό περιβάλλον μπορούν να μειώσουν την επιβάρυνση.

Κατάθλιψη και άγχος

Η ακραία ζέστη δεν επηρεάζει μόνο το σώμα αλλά και την ψυχική υγεία.

Οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να αυξήσουν τη σωματική και ψυχολογική καταπόνηση, ενώ η δυσφορία, η αδυναμία ύπνου και η αίσθηση ότι δεν υπάρχει τρόπος να ξεφύγει κανείς από τη ζέστη μπορεί να εντείνουν το άγχος και να επηρεάσουν τη διάθεση.

Η διατάραξη του ύπνου είναι ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας, καθώς η έλλειψη ποιοτικού ύπνου μπορεί να επιδεινώσει συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης.

Παράλληλα, ορισμένα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για ψυχικές παθήσεις μπορούν να επηρεάσουν την εφίδρωση, την αρτηριακή πίεση ή τη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι αρκετές κατηγορίες φαρμάκων μπορούν να αυξήσουν την ευαισθησία στη ζέστη.

Και τα φάρμακα χρειάζονται προσοχή

Ένα σημείο που συχνά παραβλέπεται είναι ότι δεν είναι μόνο η ίδια η πάθηση που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο. Ορισμένα φάρμακα μπορούν επίσης να επηρεάσουν την ικανότητα του οργανισμού να αποβάλλει θερμότητα ή να διατηρεί την ισορροπία των υγρών.

Αυτό μπορεί να αφορά, μεταξύ άλλων, ορισμένα διουρητικά, φάρμακα που επηρεάζουν την αρτηριακή πίεση, αντιχολινεργικά, ορισμένα αντικαταθλιπτικά, αντιισταμινικά και άλλα φάρμακα.

Δεν πρέπει, όμως, να διακόψεις ή να αλλάξεις μόνος σου οποιοδήποτε φάρμακο επειδή έρχεται καύσωνας. Αν λαμβάνεις καθημερινά φαρμακευτική αγωγή, συζήτησε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σου εάν χρειάζονται ειδικές προφυλάξεις σε περιόδους ακραίας ζέστης.

Τι μπορείς να κάνεις αν έχεις κάποιο από τα παραπάνω προβλήματα υγείας;

Κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα, τα γενικά μέτρα προστασίας χρειάζεται να εφαρμόζονται ακόμη πιο συστηματικά:

• Πίνε υγρά τακτικά, ακολουθώντας παράλληλα τις οδηγίες του γιατρού σου, ιδιαίτερα αν έχεις καρδιακή ή νεφρική νόσο και σου έχει δοθεί συγκεκριμένος περιορισμός υγρών.
• Περιόρισε την παραμονή σε εξωτερικούς χώρους τις πιο ζεστές ώρες της ημέρας.
• Μείνε σε δροσερό ή κλιματιζόμενο χώρο όσο περισσότερο μπορείς.
• Φόρεσε ελαφριά, φαρδιά και διαπνέοντα ρούχα.
• Κάνε δροσερά ντους ή χρησιμοποίησε ένα δροσερό, υγρό πανί στον αυχένα και στο πρόσωπο.
• Απόφυγε την έντονη σωματική δραστηριότητα κατά τις ώρες με τις υψηλότερες θερμοκρασίες.
• Παρακολούθησε πιο προσεκτικά την κατάσταση της υγείας σου και ακολούθησε το προσωπικό πλάνο που έχεις συμφωνήσει με τον γιατρό σου.
• Εάν ζεις μόνος ή ανήκεις σε ευάλωτη ομάδα, είναι χρήσιμο να υπάρχει κάποιος που να επικοινωνεί μαζί σου καθημερινά κατά τη διάρκεια ενός παρατεταμένου καύσωνα.

Μην περιμένεις να αισθανθείς πολύ άσχημα για να αντιδράσεις

Ζάλη, έντονη αδυναμία, πονοκέφαλος, ναυτία, μεγάλη δίψα, μυϊκές κράμπες ή σύγχυση είναι συμπτώματα που χρειάζονται προσοχή. Αν εμφανιστούν, μετακινήσου άμεσα σε δροσερό χώρο και ζήτησε ιατρική συμβουλή, ιδιαίτερα εάν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται.

Η θερμοπληξία είναι επείγουσα και δυνητικά απειλητική για τη ζωή κατάσταση. Σύγχυση ή παραλήρημα, απώλεια συνείδησης, σπασμοί και πολύ ζεστό δέρμα αποτελούν σημάδια που απαιτούν άμεση ιατρική βοήθεια.

Προετοιμάσου πριν από τον καύσωνα

Εάν έχεις χρόνια πάθηση ή λαμβάνεις καθημερινά φάρμακα, είναι χρήσιμο να συζητήσεις με τον γιατρό σου πώς μπορεί να επηρεάσει τη συγκεκριμένη κατάστασή σου η ακραία ζέστη.

Μπορεί να χρειάζεται να γνωρίζεις εκ των προτέρων:

• πόσα υγρά είναι κατάλληλο να καταναλώνεις,
• πόσο συχνά πρέπει να παρακολουθείς το σάκχαρο ή άλλα ζωτικά στοιχεία,
• πώς να αποθηκεύεις σωστά τα φάρμακά σου,
• ποια συμπτώματα πρέπει να σε οδηγήσουν σε άμεση επικοινωνία με γιατρό,
• και ποιες δραστηριότητες είναι προτιμότερο να αποφεύγεις τις ημέρες με υψηλές θερμοκρασίες.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει ιδιαίτερη προσοχή στα άτομα με χρόνια νοσήματα και σε όσους λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή, καθώς ο συνδυασμός της υποκείμενης πάθησης, της φαρμακευτικής αγωγής και της ακραίας ζέστης μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο επιπλοκών.

Η πρόληψη είναι η καλύτερη προστασία

Ο καύσωνας δεν είναι απλώς μια περίοδος δυσφορίας. Για ορισμένους ανθρώπους μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά μια ήδη υπάρχουσα πάθηση. Γι’ αυτό, αν αντιμετωπίζεις καρδιολογικό, αναπνευστικό, νεφρικό, μεταβολικό, νευρολογικό ή ψυχικό πρόβλημα υγείας, χρειάζεται να είσαι περισσότερο προσεκτικός όταν οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν.

Η έγκαιρη προετοιμασία, η σωστή ενυδάτωση σύμφωνα με τις προσωπικές ιατρικές οδηγίες, η αποφυγή της υπερβολικής ζέστης και η άμεση αναγνώριση των προειδοποιητικών συμπτωμάτων μπορούν να κάνουν σημαντική διαφορά.

Σημείωση: Οι πληροφορίες είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή. Οι οδηγίες για ενυδάτωση, φάρμακα και αντιμετώπιση του καύσωνα μπορεί να διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την πάθηση και την αγωγή του κάθε ανθρώπου.