Ψυχολογικά τρικ που μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο που αντιμετωπίζεις τους άλλους
Ψυχολογία
Μικρές αλλαγές στη συμπεριφορά, τη στάση του σώματος και τον τρόπο επικοινωνίας μπορούν να επηρεάσουν τις καθημερινές μας αλληλεπιδράσεις. Ανακάλυψε πέντε ενδιαφέροντα ψυχολογικά τρικ και μάθε πότε μπορούν πραγματικά να φανούν χρήσιμα.
Οι ανθρώπινες σχέσεις δεν είναι πάντα εύκολες. Από μια έντονη διαφωνία μέχρι μια άβολη συζήτηση ή μια προσπάθεια να πείσουμε κάποιον για την άποψή μας, καθημερινά καλούμαστε να διαχειριστούμε διαφορετικές προσωπικότητες, αντιδράσεις και συναισθήματα.
Η ψυχολογία μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε, αλλά και τις ασυνείδητες συμπεριφορές που επηρεάζουν τις σχέσεις μας.
Υπάρχουν μάλιστα ορισμένα απλά ψυχολογικά τρικ που βασίζονται σε φαινόμενα όπως η μη λεκτική επικοινωνία, η μίμηση συμπεριφορών, η διαχείριση των συναισθημάτων και η διεκδικητικότητα.
Αν και δεν αποτελούν εγγυημένες μεθόδους και δεν λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο σε όλους, μπορούν να μας δώσουν ενδιαφέρουσες ιδέες για να αντιμετωπίζουμε πιο αποτελεσματικά ορισμένες καθημερινές καταστάσεις.
1. Θέλεις να πείσεις κάποιον; πρόσεξε τη στάση του σώματός σου
Η γλώσσα του σώματος μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την εντύπωση που δημιουργούμε στους άλλους.
Ένα από τα γνωστά ψυχολογικά τρικ υποστηρίζει ότι, όταν προσπαθείς να πείσεις κάποιον, μπορείς να παραμείνεις όρθιος ενώ εκείνος κάθεται.
Η διαφορά ύψους ενδέχεται να δημιουργήσει μια αίσθηση εξουσίας ή κυριαρχίας, καθώς το άτομο που στέκεται όρθιο φαίνεται σωματικά πιο επιβλητικό.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η συγκεκριμένη στάση αυξάνει απαραίτητα την πειστικότητά σου. Αντίθετα, εάν ο συνομιλητής σου αισθανθεί ότι τον πιέζεις ή τον απειλείς, μπορεί να αντιδράσει αμυντικά.
Τι να κρατήσεις: Η αυτοπεποίθηση, η ανοιχτή στάση του σώματος και ο ήρεμος τόνος φωνής είναι συνήθως πιο χρήσιμα στοιχεία μιας αποτελεσματικής επικοινωνίας από την προσπάθεια να επιβληθείς σωματικά.
2. Κάποιος έκρυψε κάτι; οι αυθόρμητες αντιδράσεις ίσως σου δώσουν ενδείξεις
Ένα άλλο δημοφιλές ψυχολογικό τρικ προτείνει το εξής: εάν υποψιάζεσαι ότι κάποιος έχει κρύψει ένα αντικείμενο, ανακοίνωσε ξαφνικά ότι το βρήκες.
Η θεωρία πίσω από αυτή την τακτική είναι ότι το άτομο που γνωρίζει την κρυψώνα μπορεί να στρέψει ασυναίσθητα το βλέμμα του προς το συγκεκριμένο σημείο.
Η εξήγηση συνδέεται με το άγχος, την ενοχή και το λεγόμενο γνωστικό φορτίο, δηλαδή τη διανοητική προσπάθεια που απαιτείται για την επεξεργασία πληροφοριών και τον έλεγχο της συμπεριφοράς.
Για παράδειγμα, κάποιος που έχει κρύψει ένα αντικείμενο το οποίο δεν του ανήκει ενδέχεται να ανησυχεί μήπως αποκαλυφθεί. Η ένταση αυτή μπορεί να δυσκολεύει τον έλεγχο ορισμένων αυθόρμητων αντιδράσεων.
Παρ’ όλα αυτά, δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι αυτή η συγκεκριμένη τεχνική λειτουργεί αξιόπιστα.
Τι να κρατήσεις: Μια στιγμιαία κίνηση των ματιών δεν αποδεικνύει ότι κάποιος λέει ψέματα ή κρύβει κάτι. Οι αντιδράσεις μας επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως μοναδικό κριτήριο για την εξαγωγή συμπερασμάτων.
3. Υποψιάζεσαι ότι κάποιος σε κοιτάζει; δοκίμασε να κοιτάξεις το ρολόι σου
Έχεις αισθανθεί ποτέ ότι κάποιος σε παρατηρεί, χωρίς να είσαι απόλυτα σίγουρος;
Ένα συνηθισμένο ψυχολογικό τρικ προτείνει να κοιτάξεις διακριτικά το ρολόι σου. Σύμφωνα με αυτή την ιδέα, εάν το άλλο άτομο σε παρακολουθεί, μπορεί να επαναλάβει αυθόρμητα την ίδια κίνηση.
Η συμπεριφορά αυτή συνδέεται με ένα πραγματικό ψυχολογικό φαινόμενο που ονομάζεται mirroring, δηλαδή ασυνείδητη μίμηση των κινήσεων και της γλώσσας του σώματος.
Οι άνθρωποι συχνά υιοθετούμε χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε τις χειρονομίες, τις εκφράσεις ή τη στάση του σώματος των συνομιλητών μας.
Το φαινόμενο αυτό έχει μελετηθεί στην κοινωνική ψυχολογία και μπορεί να συμβάλλει στη δημιουργία οικειότητας και στην ενίσχυση των κοινωνικών δεσμών.
Ωστόσο, το ότι κάποιος κοιτάζει το ρολόι του μετά από εσένα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι σε παρακολουθούσε. Μπορεί απλώς να πρόκειται για σύμπτωση.
Τι να κρατήσεις: Η ασυνείδητη μίμηση είναι ένα ενδιαφέρον στοιχείο της ανθρώπινης επικοινωνίας, αλλά δεν αποτελεί αξιόπιστο τεστ για να διαπιστώσεις εάν κάποιος σε κοιτάζει.
4. Σε μια έντονη διαφωνία, η ψυχραιμία μπορεί να γίνει το μεγαλύτερο πλεονέκτημά σου
Όταν μια συζήτηση αποκτά ένταση, η πρώτη μας αντίδραση είναι συχνά να υψώσουμε τη φωνή, να διακόψουμε τον άλλον ή να προσπαθήσουμε να υπερασπιστούμε αμέσως τον εαυτό μας.
Υπάρχει, όμως, μια διαφορετική προσέγγιση: να παραμείνουμε ήρεμοι και να αφήσουμε τον συνομιλητή μας να ολοκληρώσει όσα θέλει να πει.
Μια δημοφιλής εκδοχή αυτού του τρικ προτείνει, αφού τελειώσει, να τον κοιτάξουμε επίμονα χωρίς να μιλήσουμε.
Η παρατεταμένη σιωπή σε συνδυασμό με το έντονο βλέμμα μπορεί να δημιουργήσει αμηχανία ή ψυχολογική πίεση, κάνοντας το άλλο άτομο να αισθανθεί την ανάγκη να συνεχίσει να μιλά.
Ωστόσο, αυτή η τακτική μπορεί επίσης να εκληφθεί ως επιθετική ή προκλητική και να κλιμακώσει τη σύγκρουση.
Η ουσιαστική αξία βρίσκεται περισσότερο στην ικανότητα συναισθηματικής αυτορρύθμισης.
Όταν διατηρείς την ψυχραιμία σου, έχεις περισσότερες πιθανότητες να σκεφτείς καθαρά, να ακούσεις πραγματικά την άλλη πλευρά και να αποφύγεις αντιδράσεις που αργότερα μπορεί να μετανιώσεις.
Τι να κρατήσεις: Η ηρεμία δεν σημαίνει ότι χάνεις μια διαφωνία. Αντίθετα, μπορεί να σε βοηθήσει να εκφράσεις τη θέση σου με μεγαλύτερη σαφήνεια και να αποτρέψεις την κλιμάκωση της έντασης.
5. Σε διακόπτουν συνεχώς; μάθε να διεκδικείς τον λόγο σου
Σίγουρα σου έχει συμβεί να προσπαθείς να ολοκληρώσεις μια σκέψη και κάποιος να σε διακόπτει επανειλημμένα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η διακοπή μπορεί να αποτελεί προσπάθεια ελέγχου της συζήτησης. Άλλες φορές, όμως, οφείλεται στον ενθουσιασμό, την παρορμητικότητα ή απλώς σε διαφορετικές επικοινωνιακές συνήθειες.
Ένα γνωστό ψυχολογικό τρικ προτείνει να συνεχίσεις να μιλάς σαν να μην έχει συμβεί τίποτα.
Η λογική είναι ότι, διατηρώντας σταθερό τον λόγο σου, δείχνεις πως δεν εγκαταλείπεις εύκολα τη θέση σου στη συζήτηση.
Ωστόσο, το να μιλούν δύο άνθρωποι ταυτόχρονα δεν οδηγεί πάντα σε καλύτερη επικοινωνία.
Μια πιο αποτελεσματική προσέγγιση είναι η διεκδικητική επικοινωνία (assertive communication), δηλαδή η ικανότητα να εκφράζεις τις ανάγκες και τις απόψεις σου με σαφήνεια, χωρίς επιθετικότητα.
Μπορείς, για παράδειγμα, να πεις:
«Θα ήθελα να ολοκληρώσω αυτό που λέω και αμέσως μετά να ακούσω τη γνώμη σου».
Με αυτόν τον τρόπο θέτεις ένα ξεκάθαρο όριο, χωρίς να μετατρέπεις τη συζήτηση σε ανταγωνισμό.
Τι να κρατήσεις: Δεν χρειάζεται να μιλάς πιο δυνατά για να ακουστείς. Η σταθερότητα, η ευγένεια και η αυτοπεποίθηση μπορούν να κάνουν το μήνυμά σου πιο αποτελεσματικό.
Το σημαντικότερο ψυχολογικό τρικ είναι να κατανοείς τους άλλους
Η ανθρώπινη συμπεριφορά είναι πολύ πιο σύνθετη από πέντε απλές τεχνικές. Δεν υπάρχει κάποια μαγική κίνηση που να μας επιτρέπει να διαβάζουμε τη σκέψη των άλλων ή να ελέγχουμε τις αντιδράσεις τους.
Η ψυχολογία, ωστόσο, μας προσφέρει πολύτιμες γνώσεις για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν η μη λεκτική επικοινωνία, τα συναισθήματα και οι κοινωνικές σχέσεις.
Μαθαίνοντας να παρατηρούμε τη γλώσσα του σώματος, να διατηρούμε την ψυχραιμία μας και να εκφράζουμε με σαφήνεια τις ανάγκες μας, μπορούμε να βελτιώσουμε την ποιότητα των καθημερινών μας αλληλεπιδράσεων.
Γιατί το πραγματικό μυστικό της καλής επικοινωνίας δεν είναι να αποκτήσεις τον έλεγχο των άλλων, αλλά να μάθεις να διαχειρίζεσαι καλύτερα τον εαυτό σου.
Πηγές
American Psychological Association (APA)
https://www.apa.org/
Chartrand, T. L. & Bargh, J. A. (1999) – The Chameleon Effect: The Perception–Behavior Link and Social Interaction. Journal of Personality and Social Psychology.
https://doi.org/10.1037/0022-3514.76.6.893
Mayo Clinic – Being assertive: Reduce stress, communicate better.
https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/stress-management/in-depth/assertive/art-20044644
Greater Good Science Center – University of California, Berkeley
https://greatergood.berkeley.edu/
National Institutes of Health (NIH)
https://www.nih.gov/
Σημείωση τεκμηρίωσης: Τα συγκεκριμένα «τρικ» με το ύψος, το κρυμμένο αντικείμενο, το ρολόι και το επίμονο βλέμμα δεν αποτελούν επιστημονικά επιβεβαιωμένες τεχνικές. Οι πηγές τεκμηριώνουν τα ευρύτερα ψυχολογικά φαινόμενα που αναφέρονται, όχι την αποτελεσματικότητα κάθε τρικ.














