Ένα άτομο με συγκαλυμμένο ναρκισσισμό έχει χαρακτηριστικά ναρκισσιστικής διαταραχής προσωπικότητας (NPD), χωρίς όμως να δείχνει την έντονη αυτοπεποίθηση που συχνά συνδέεται με αυτήν. Αντίθετα, μπορεί να φαίνεται ανασφαλές και να έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Τι σημαίνει ναρκισσισμός;

Ο όρος «ναρκισσιστής» χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει άτομα με στοιχεία της NPD. Αυτοί μπορεί να φαίνονται υπερβολικά εγωκεντρικοί, αποκομμένοι από την πραγματικότητα ή αδιάφοροι για τους άλλους, καταφεύγοντας ακόμη και σε χειριστικές συμπεριφορές για να πετύχουν τους στόχους τους.

Στην πραγματικότητα, η διαταραχή αυτή εκδηλώνεται με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Οι ειδικοί ξεχωρίζουν δύο βασικούς τύπους: τον φανερό (μεγαλοπρεπή) και τον συγκαλυμμένο ή ευάλωτο ναρκισσισμό.

Φανερός και συγκαλυμμένος ναρκισσισμός

Και οι δύο τύποι έχουν κοινά στοιχεία, όπως η ανάγκη για επιβεβαίωση, η διογκωμένη εικόνα εαυτού και η έλλειψη ενσυναίσθησης. Ωστόσο, εκφράζονται διαφορετικά.

Ο φανερός ναρκισσιστής είναι πιο εξωστρεφής, δυναμικός και συχνά γοητευτικός, αλλά μπορεί να γίνει επιθετικός όταν αμφισβητείται. Αντίθετα, ο συγκαλυμμένος είναι πιο εσωστρεφής, ευαίσθητος και ανασφαλής, παρότι παραμένει εξίσου εγωκεντρικός.

Τι χαρακτηρίζει τον συγκαλυμμένο ναρκισσισμό;

Συνήθως δεν εμφανίζει τα «κλασικά» σημάδια. Αντί για έντονη αυτοπροβολή, παρατηρούνται χαρακτηριστικά όπως:

• ντροπαλότητα και εσωστρέφεια
• αυξημένη αυτοπαρατήρηση
• ανασφάλεια
• αμυντική στάση
• έντονη ευαισθησία στην άποψη των άλλων

Τα βασικά σημάδια

1.Υπερευαισθησία στην κριτική

Η κριτική—ακόμα και η καλοπροαίρετη—μπορεί να τους επηρεάσει έντονα. Εξωτερικά μπορεί να δείχνουν αδιάφοροι ή ειρωνικοί, αλλά εσωτερικά νιώθουν πληγωμένοι ή θυμωμένοι.

2. Παθητική επιθετικότητα

Εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους έμμεσα, π.χ. με ειρωνείες, σαμποτάζ, «σιωπηλή τιμωρία» ή μετατόπιση ευθυνών.

3. Υποτίμηση του εαυτού (με στόχο επιβεβαίωση)

Μπορεί να εμφανίζονται ταπεινοί, αλλά συχνά το κάνουν για να λάβουν κομπλιμέντα ή αναγνώριση.

4. Εσωστρέφεια και αποφυγή

Αποφεύγουν κοινωνικές καταστάσεις από φόβο μήπως εκτεθούν οι αδυναμίες τους, ενώ ταυτόχρονα νιώθουν ανώτεροι από τους άλλους.

5. Φαντασιώσεις μεγαλείου

Σκέφτονται συχνά επιτυχίες, αναγνώριση ή θαυμασμό, περισσότερο στη φαντασία παρά στην πραγματικότητα.

6. Άγχος, κατάθλιψη και αίσθημα κενού

Η συνεχής πίεση να διατηρούν μια «τέλεια» εικόνα οδηγεί συχνά σε ψυχική εξάντληση.

7. Κρατούν κακίες

Δυσκολεύονται να συγχωρήσουν και μπορεί να επιδιώκουν έμμεση «εκδίκηση».

8. Φθόνος

Νιώθουν ζήλια για όσους έχουν αυτό που θεωρούν ότι τους ανήκει, ακόμη κι αν δεν το εκφράζουν ανοιχτά.

9. Αίσθημα ανεπάρκειας

Όταν δεν ανταποκρίνονται στα υψηλά στάνταρ που θέτουν, βιώνουν ντροπή και απογοήτευση.

10. «Εγωιστική» ενσυναίσθηση

Μπορεί να βοηθούν άλλους, αλλά συχνά περιμένουν αναγνώριση. Αν δεν τη λάβουν, νιώθουν πικρία.

Πιθανά αίτια

Τα αίτια δεν είναι πλήρως ξεκάθαρα. Πιθανοί παράγοντες περιλαμβάνουν:

• πρώιμες οικογενειακές εμπειρίες
• αυστηρή ή αυταρχική ανατροφή
• χαρακτηριστικά προσωπικότητας, όπως δυσκολία διαχείρισης συναισθημάτων

Πώς να διαχειριστείς ένα τέτοιο άτομο

• Ενημερώσου για τα χαρακτηριστικά της συμπεριφοράς
• Θέσε σαφή όρια
• Μην παίρνεις τα πράγματα προσωπικά
• Αναζήτησε υποστήριξη από άτομα εμπιστοσύνης

Συμπέρασμα

Ο ναρκισσισμός δεν είναι τόσο απλός όσο φαίνεται. Πίσω από τη συμπεριφορά μπορεί να κρύβονται βαθιές ανασφάλειες και ανάγκη για επιβεβαίωση. Όλοι οι άνθρωποι έχουν σε κάποιο βαθμό τέτοιες τάσεις, όμως όταν γίνονται έντονες και δύσκολα διαχειρίσιμες, μπορεί να οδηγήσουν σε διαταραχές προσωπικότητας.

Συχνές απορίες

Πώς συμπεριφέρονται στις σχέσεις;

Συχνά προσπαθούν να ελέγξουν τον άλλον μέσω χειρισμών, όπως gaslighting ή παθητική επιθετικότητα.

Τι μπορεί να λένε;

Φράσεις που υποτιμούν τον άλλον, π.χ. «είσαι πολύ ευαίσθητος» ή «δεν καταλαβαίνεις».

Εμφανίζεται περισσότερο σε άνδρες ή γυναίκες;

Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες, πιθανώς λόγω κοινωνικών πιέσεων και προσδοκιών γύρω από την εικόνα και την εμφάνιση.

Πηγή: https://www.healthline.com/ by Crystal Raypole