Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί τους πολίτες να προετοιμαστούν για ενδεχόμενες κρίσεις, προτείνοντας ένα βασικό απόθεμα επιβίωσης για τρεις ημέρες. Τι πρέπει να περιλαμβάνει και γιατί η πρόληψη γίνεται πλέον ευρωπαϊκή προτεραιότητα;

Πόσο προετοιμασμένοι είμαστε πραγματικά για μια απρόβλεπτη κατάσταση; Τι θα συνέβαινε εάν διακοπτόταν η ηλεκτροδότηση, η υδροδότηση ή η πρόσβαση σε βασικά αγαθά; Θα μπορούσαμε να ανταποκριθούμε στις ανάγκες μας για τρεις ημέρες χωρίς εξωτερική βοήθεια;

Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που επιχειρεί να απαντήσει η ευρωπαϊκή στρατηγική ετοιμότητας, η οποία παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2025.

Μάλιστα, στις 3 Νοεμβρίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε νέες κατευθυντήριες γραμμές για την προετοιμασία των πολιτών απέναντι σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην αυτάρκεια των πρώτων 72 ωρών.

Γιατί 72 ώρες;

Οι πρώτες τρεις ημέρες μιας σοβαρής κρίσης θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμες, καθώς οι κρατικές υπηρεσίες ενδέχεται να χρειαστούν χρόνο για να κινητοποιηθούν και να ανταποκριθούν στις ανάγκες του πληθυσμού.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενθαρρύνει τα νοικοκυριά να διαθέτουν βασικά εφόδια, ώστε να μπορούν να καλύπτουν τις στοιχειώδεις ανάγκες τους για τουλάχιστον 72 ώρες.

Η πρωτοβουλία δεν αφορά αποκλειστικά το ενδεχόμενο πολεμικής σύρραξης. Περιλαμβάνει επίσης φυσικές καταστροφές, πυρκαγιές, πλημμύρες, σεισμούς, κυβερνοεπιθέσεις, υγειονομικές κρίσεις και εκτεταμένες διακοπές βασικών υπηρεσιών.

Τι πρέπει να περιλαμβάνει η τσάντα επιβίωσης;
Η λεγόμενη «τσάντα των 72 ωρών» είναι ένα σακίδιο έκτακτης ανάγκης, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περίπτωση που χρειαστεί να εγκαταλείψουμε γρήγορα το σπίτι μας.

Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό να διατηρούμε στο σπίτι επαρκή αποθέματα νερού και τροφίμων.

Τα βασικά είδη που συνιστάται να έχουμε διαθέσιμα είναι:

1. Πόσιμο νερό

Περίπου τρία λίτρα ανά άτομο ημερησίως αποτελούν έναν πρακτικό στόχο για πόση και στοιχειώδεις ανάγκες. Για τρεις ημέρες, αυτό αντιστοιχεί σε εννέα λίτρα ανά άτομο. Οι ανάγκες μπορεί να είναι μεγαλύτερες σε συνθήκες ζέστης.

2. Τρόφιμα μακράς διάρκειας

Κονσέρβες, μπάρες δημητριακών, ξηροί καρποί, αποξηραμένα φρούτα, παξιμάδια και τρόφιμα που δεν απαιτούν ψυγείο ή μαγείρεμα. Απαραίτητο είναι και ένα χειροκίνητο ανοιχτήρι κονσερβών.

3. Φάρμακα και είδη πρώτων βοηθειών

Η προσωπική φαρμακευτική αγωγή, μαζί με ένα βασικό φαρμακείο που περιλαμβάνει γάζες, επιδέσμους, αντισηπτικά και άλλα απαραίτητα υλικά.

4. Φακός και μπαταρίες

Ένας αξιόπιστος φακός, κατά προτίμηση με εφεδρικές μπαταρίες, είναι ιδιαίτερα χρήσιμος σε περίπτωση διακοπής ηλεκτρικού ρεύματος.

5. Ραδιόφωνο με μπαταρίες

Σε περίπτωση που τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας ή το διαδίκτυο δεν λειτουργούν, το ραδιόφωνο μπορεί να αποτελέσει σημαντική πηγή επίσημης ενημέρωσης.

6. Φορητός φορτιστής κινητού

Ένα πλήρως φορτισμένο power bank, μαζί με τα απαραίτητα καλώδια.

7. Μετρητά

Ένα μικρό χρηματικό ποσό, κατά προτίμηση σε χαρτονομίσματα μικρής αξίας, καθώς οι ηλεκτρονικές συναλλαγές ενδέχεται να μην είναι διαθέσιμες.

8. Προσωπικά έγγραφα

Αντίγραφα ταυτότητας, διαβατηρίου, σημαντικών ιατρικών πληροφοριών και τηλεφώνων επικοινωνίας, προστατευμένα σε αδιάβροχη θήκη.

9. Είδη προσωπικής υγιεινής

Χαρτί υγείας, υγρά μαντηλάκια, σαπούνι, προϊόντα προσωπικής φροντίδας και αντισηπτικό.

10. Ρουχισμός και προστασία

Εφεδρικά εσώρουχα, κάλτσες, ένα ζεστό ρούχο, αδιάβροχο και κατάλληλα υποδήματα.

Χρήσιμα είναι επίσης μια σφυρίχτρα, ένα μικρό πολυεργαλείο και μια λίστα με αριθμούς έκτακτης ανάγκης.

Πρόκειται για ενδεικτική πρακτική λίστα, η οποία πρέπει να προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε νοικοκυριού και όχι για έναν ενιαίο, υποχρεωτικό κατάλογο αντικειμένων της Κομισιόν.

Τι σημαίνει η σύσταση για την Κύπρο;

Για την Κύπρο, η προετοιμασία αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, του κινδύνου δασικών πυρκαγιών, των σεισμών και άλλων φυσικών φαινομένων.

Ιδιαίτερη μέριμνα χρειάζεται για οικογένειες με μικρά παιδιά, ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρίες και πολίτες που ακολουθούν συστηματική φαρμακευτική αγωγή.

Εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζουν όλα τα μέλη της οικογένειας πού βρίσκεται η τσάντα και ποιο είναι το σχέδιο επικοινωνίας και συνάντησης σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

Προετοιμασία χωρίς πανικό

Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία δεν αποτελεί ανακοίνωση επικείμενου πολέμου ούτε προειδοποίηση για συγκεκριμένη απειλή.

Αντίθετα, εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των ευρωπαϊκών κοινωνιών.

Η Κομισιόν επιδιώκει να καλλιεργήσει μια νέα κουλτούρα πρόληψης, στην οποία η ετοιμότητα δεν αντιμετωπίζεται ως έκφραση φόβου αλλά ως πράξη προσωπικής και συλλογικής ευθύνης.

Η νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση περιλαμβάνει επίσης την εκπαίδευση των παιδιών, την καλύτερη ενημέρωση των πολιτών και τη μέριμνα για τα άτομα με αναπηρίες. Οι σχετικές κατευθυντήριες γραμμές έχουν συμβουλευτικό και όχι δεσμευτικό χαρακτήρα.

Το ουσιαστικό μήνυμα είναι απλό: Δεν χρειάζεται να φοβόμαστε το απρόβλεπτο, χρειάζεται όμως να είμαστε προετοιμασμένοι γι’ αυτό.

Πηγές: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Στρατηγική της ΕΕ για την Ετοιμότητα (26 Μαρτίου 2025) και νέες κατευθυντήριες γραμμές για την ετοιμότητα των πολιτών (3 Νοεμβρίου 2026).