Ξεκίνησες προπονήσεις με στόχο να χάσεις βάρος, αλλά το νούμερο στη ζυγαριά επιμένει; Μια νέα μελέτη δίνει μια ενδιαφέρουσα διάσταση στη σχέση ανάμεσα στην έντονη άσκηση, την καθημερινή δραστηριότητα και τον κιρκάδιο ρυθμό.

Όταν αποφασίζουμε να χάσουμε βάρος, η εξίσωση μοιάζει απλή: καλύτερη διατροφή, περισσότερη κίνηση και συνέπεια.

Η τακτική σωματική δραστηριότητα άλλωστε αποτελεί σημαντικό κομμάτι ενός υγιεινού τρόπου ζωής και μπορεί να βοηθήσει τόσο στη διαχείριση του σωματικού βάρους όσο και στη βελτίωση της καρδιομεταβολικής υγείας.

Τι γίνεται όμως όταν η γυμναστική είναι πολύ έντονη;

Μπορεί περισσότερη άσκηση να σημαίνει τελικά περισσότερη απώλεια βάρους ή υπάρχει ένα σημείο στο οποίο το σώμα αντιδρά διαφορετικά;

Μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Tsukuba, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Medicine & Science in Sports & Exercise, εξετάζει ακριβώς αυτό το ενδεχόμενο.

Όταν η έντονη άσκηση επηρεάζει την υπόλοιπη ημέρα

Οι ερευνητές διαπίστωσαν σε πειράματα που πραγματοποιήθηκαν σε ποντίκια ότι η έντονη άσκηση δεν επηρέασε μόνο τη δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της προπόνησης.

Μετά την άσκηση, τα ζώα που είχαν υποβληθεί στην πιο απαιτητική προπόνηση εμφάνισαν σημαντική μείωση τόσο της αυθόρμητης σωματικής δραστηριότητας όσο και της θερμοκρασίας του πυρήνα του σώματος.

Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτό συνέβη χωρίς αντίστοιχη αύξηση στην πρόσληψη τροφής.

Το αποτέλεσμα ήταν τα συγκεκριμένα ποντίκια να παρουσιάσουν αύξηση του σωματικού βάρους.

Με απλά λόγια, οι ερευνητές εξετάζουν την πιθανότητα το σώμα να «αντισταθμίζει» μέρος της ενεργειακής δαπάνης μιας πολύ έντονης προπόνησης μειώνοντας ασυνείδητα την κίνηση και την παραγωγή θερμότητας που ακολουθούν.

Τι ρόλο μπορεί να παίζει ο κιρκάδιος ρυθμός;

Οι επιστήμονες στράφηκαν και σε έναν ακόμη παράγοντα: τον κιρκάδιο ρυθμό.

Πρόκειται για το εσωτερικό βιολογικό «ρολόι» του οργανισμού, το οποίο επηρεάζει τον ύπνο και την εγρήγορση, τη θερμοκρασία του σώματος, τον μεταβολισμό και πολλές ορμονικές λειτουργίες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη συγκεκριμένη έρευνα είχε η κορτικοστερόνη (corticosterone), μια ορμόνη που σχετίζεται με την αντίδραση του οργανισμού στο στρες και αποτελεί το αντίστοιχο της κορτιζόλης στα ποντίκια.

Τα επίπεδά της μεταβάλλονται μέσα στο 24ωρο και συνδέονται με τον κύκλο ύπνου και εγρήγορσης.

Οι ερευνητές υπέθεσαν ότι μια πολύ απαιτητική προπόνηση θα μπορούσε να διαταράξει αυτόν τον φυσιολογικό ρυθμό. Μια τέτοια διαταραχή ενδέχεται να επηρεάσει στη συνέχεια τη δραστηριότητα και τη θερμορύθμιση του οργανισμού.

Τι έδειξε το πείραμα στα ποντίκια

Για να εξετάσουν την υπόθεσή τους, οι ερευνητές χώρισαν τα ποντίκια σε τρεις ομάδες:

• μία ομάδα έκανε άσκηση υψηλής έντασης,
• μία ομάδα έκανε άσκηση μέτριας έντασης,
• μία τρίτη ομάδα αποτέλεσε την ομάδα ελέγχου και δεν ασκήθηκε.

Στη συνέχεια παρακολούθησαν μεταξύ άλλων τη σωματική δραστηριότητα και τη θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος πριν και μετά την άσκηση.

Η ομάδα της υψηλής έντασης παρουσίασε τη μεγαλύτερη μείωση στη δραστηριότητα μετά την προπόνηση, καθώς και χαμηλότερη θερμοκρασία σώματος.

Παράλληλα, δεν παρατηρήθηκαν αλλαγές στην πρόσληψη τροφής που να εξηγούν το αποτέλεσμα.

Οι ερευνητές συνέδεσαν τα ευρήματα αυτά με αλλαγές στον κιρκάδιο ρυθμό της κορτικοστερόνης και πρότειναν ότι η έντονη άσκηση μπορεί να επηρεάζει την ενεργειακή ισορροπία με τρόπους που δεν αποτυπώνονται απλώς στον αριθμό των θερμίδων που καίμε κατά τη διάρκεια της προπόνησης.

Μήπως τελικά «καις» λιγότερα απ’ όσα νομίζεις;

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της μελέτης.

Όταν υπολογίζουμε την άσκηση μόνο με βάση τις θερμίδες που καίμε κατά τη διάρκεια μιας προπόνησης, παραβλέπουμε όσα συμβαίνουν τις υπόλοιπες ώρες της ημέρας.

Αν, για παράδειγμα, μια πολύ απαιτητική προπόνηση σε κάνει στη συνέχεια να κινείσαι λιγότερο, να περνάς περισσότερες ώρες καθισμένος ή να νιώθεις έντονη κόπωση, η συνολική ενεργειακή δαπάνη της ημέρας μπορεί να είναι διαφορετική από αυτή που θα περίμενες κοιτάζοντας μόνο τις θερμίδες της προπόνησης.

Αυτό δεν σημαίνει ότι «η γυμναστική παχαίνει». Σημαίνει ότι η σχέση ανάμεσα στην άσκηση και το σωματικό βάρος είναι πιο σύνθετη από μια απλή αφαίρεση θερμίδων.

Μην βιαστείς, όμως, να κόψεις τη γυμναστική

Υπάρχει μια πολύ σημαντική λεπτομέρεια: η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε ποντίκια.

Επομένως, δεν μπορούμε να συμπεράνουμε από τα συγκεκριμένα αποτελέσματα ότι η έντονη άσκηση οδηγεί σε αύξηση βάρους στους ανθρώπους.

Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να διαπιστωθεί αν ο ίδιος μηχανισμός παρατηρείται και στον άνθρωπο, σε ποιον βαθμό και υπό ποιες συνθήκες.

Άλλωστε, η συστηματική άσκηση έχει πολλά οφέλη που δεν αποτυπώνονται στη ζυγαριά: ενισχύει τη μυϊκή και οστική υγεία, βελτιώνει την καρδιοαναπνευστική ικανότητα, συμβάλλει στη ρύθμιση του σακχάρου και μπορεί να επηρεάσει θετικά τη διάθεση και την ποιότητα ζωής.

Το ζητούμενο είναι η ισορροπία

Το βασικό μήνυμα της έρευνας δεν είναι να γυμναζόμαστε λιγότερο, αλλά να βλέπουμε την άσκηση ως μέρος μιας συνολικής εικόνας.

Αν ο στόχος σου είναι η διαχείριση του βάρους, δεν έχει σημασία μόνο πόσο έντονα γυμνάζεσαι. Σημασία έχουν επίσης η καθημερινή σου κίνηση, η διατροφή, ο ύπνος, η αποκατάσταση και η συνολική ενεργειακή ισορροπία.

Και ίσως αυτό είναι ένα χρήσιμο reminder: μια καλή προπόνηση δεν χρειάζεται απαραίτητα να σε αφήνει εξαντλημένο.

Μερικές φορές, η καλύτερη άσκηση είναι αυτή που μπορείς να κάνεις σταθερά, να αναρρώνεις σωστά από αυτήν και να συνεχίζεις να κινείσαι και την υπόλοιπη ημέρα.