Ο ύπνος στο απόλυτο σκοτάδι δεν είναι απλώς θέμα άνεσης, αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές συνήθειες για τη συνολική μας υγεία και ειδικά για την καλή λειτουργία της καρδιάς και του εγκεφάλου.

Σε πολλά σπίτια υπάρχει η συνήθεια να μένει κάποιο φως αναμμένο κατά τη διάρκεια της νύχτας. Είτε πρόκειται για ένα μικρό φωτάκι ασφαλείας, είτε για το λαμπατέρ στο κομοδίνο, είτε για φως από τον διάδρομο, το αποτέλεσμα είναι συχνά το ίδιο: η κρεβατοκάμαρα δεν σκοτεινιάζει ποτέ πλήρως. Για άλλους αυτό προσφέρει αίσθηση ασφάλειας, για τα παιδιά λειτουργεί καθησυχαστικά, όμως για τον οργανισμό μπορεί να αποδειχθεί επιβαρυντικό.

Αν αναγνωρίζεις αυτή την εικόνα στο σπίτι σου, ίσως ήρθε η στιγμή να αναθεωρήσεις. Σύμφωνα με πρόσφατη επιστημονική μελέτη, ο ύπνος με τεχνητό φως μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για την υγεία, κυρίως για το καρδιαγγειακό σύστημα. Η μελέτη παρουσιάστηκε στα Scientific Sessions της American Heart Association το 2025 και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η έκθεση σε έντονο φως κατά τη διάρκεια του ύπνου συνδέεται με αυξημένη στρεσογόνα εγκεφαλική δραστηριότητα. Αυτή η δραστηριότητα πυροδοτεί φλεγμονώδεις διεργασίες στα αγγεία, οι οποίες αυξάνουν τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου.

Τα δεδομένα ήταν αποκαλυπτικά: περίπου το 17% των συμμετεχόντων εμφάνισαν σοβαρά καρδιαγγειακά προβλήματα έπειτα από μια δεκαετία ύπνου με ανοιχτό φως. Επιπλέον, κάθε αύξηση στην ένταση του φωτισμού κατά τη διάρκεια της νύχτας συσχετίστηκε με αύξηση του κινδύνου καρδιακής προσβολής κατά 35% μέσα σε πέντε χρόνια και κατά 22% σε βάθος δεκαετίας. Ο κίνδυνος ήταν ακόμη μεγαλύτερος για άτομα που ζουν σε περιβάλλοντα με αυξημένο στρες, όπως θορυβώδεις ή κοινωνικά επιβαρυμένες περιοχές.

Πώς επηρεάζει το τεχνητό φως τον οργανισμό τη νύχτα

Στη μελέτη συμμετείχαν 466 ενήλικες, άνδρες και γυναίκες, με μέση ηλικία περίπου τα 55 έτη. Οι ερευνητές πραγματοποίησαν απεικονιστικές εξετάσεις PET/CT εγκεφάλου σε δύο χρονικές φάσεις (2005 και 2008), οι οποίες έδωσαν λεπτομερή εικόνα της εγκεφαλικής δραστηριότητας των συμμετεχόντων. Σημαντικό είναι ότι κατά την περίοδο των εξετάσεων κανείς δεν έπασχε από καρδιοπάθεια ή καρκίνο, γεγονός που ενισχύει την αξιοπιστία των συμπερασμάτων.

Παράλληλα, καταγράφηκαν οι συνθήκες φωτισμού στις κρεβατοκάμαρές τους, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το φυσικό φως από πανσέληνο ή καθαρό ουρανό. Τα αποτελέσματα έδειξαν ξεκάθαρα ότι ο ύπνος σε φωτεινό περιβάλλον σχετίζεται με εγκεφαλική δραστηριότητα στρες, η οποία με τη σειρά της προκαλεί γενικευμένη φλεγμονή στο σώμα.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η επιστημονική κοινότητα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει το τεχνητό φως – και ιδιαίτερα το μπλε φως – με διαταραχές του κιρκάδιου ρυθμού, του μεταβολισμού και της ποιότητας του ύπνου. Ήδη από το 2014, μελέτη είχε δείξει άμεση σχέση ανάμεσα στην έκθεση σε φως τη νύχτα και την ανάπτυξη αθηροσκλήρωσης.

Η καρδιολόγος Jayne Morgan επισημαίνει ότι η φλεγμονή αποτελεί βασικό μηχανισμό ανάπτυξης καρδιοπαθειών και εγκεφαλικών. Όπως εξηγεί, η καρδιά και ο εγκέφαλος είναι στενά συνδεδεμένοι, καθώς οι ίδιες αγγειακές διεργασίες που επηρεάζουν την καρδιά επηρεάζουν και τον εγκέφαλο. Τα άτομα που κοιμούνται σε φωτεινά υπνοδωμάτια εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Το σκοτάδι λειτουργεί ως φυσικό σήμα για τον οργανισμό ώστε να παράγει μελατονίνη, την ορμόνη του ύπνου, και να μειώνει σταδιακά την αρτηριακή πίεση. Όταν τα φώτα παραμένουν αναμμένα, αυτή η φυσιολογική διαδικασία καθυστερεί, ενώ ορμόνες όπως η κορτιζόλη αυξάνονται αργότερα, επηρεάζοντας αρνητικά την ποιότητα της ξεκούρασης.

Πώς να βελτιώσεις τις συνθήκες ύπνου σου

• Φρόντισε να κλείνεις καλά παντζούρια και κουρτίνες· αν ζεις σε φωτεινή περιοχή, οι κουρτίνες συσκότισης είναι ιδανική λύση.
• Κλείνε την πόρτα του υπνοδωματίου για να αποτρέπεις την είσοδο φωτός από άλλους χώρους.
• Χρησιμοποίησε μια άνετη μάσκα ύπνου, ώστε να προστατεύεσαι ακόμη και από το πρωινό φως.