Οι σχέσεις που αναπτύσσουν τα παιδιά μεταξύ τους μέσα στο σχολικό περιβάλλον, γνωστές και ως «φιλίες στο σχολείο», παίζουν σημαντικό ρόλο στην ψυχολογική τους κατάσταση. Συχνά αυτές οι φιλίες γίνονται πηγή άγχους και ανησυχίας, τόσο για τα παιδιά όσο και για τους γονείς. Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε αυτό το άγχος, ειδικά με την έναρξη μιας νέας σχολικής χρονιάς;

Με το φθινόπωρο να πλησιάζει και την επιστροφή στο σχολείο, η κοινωνική ζωή των παιδιών ξαναμπαίνει στο επίκεντρο των σκέψεων και των συναισθημάτων τους. Είτε πρόκειται για το πρώτο τους σχολικό έτος, είτε για μετάβαση σε νέα τάξη ή σχολείο, τα παιδιά συχνά αγχώνονται για το αν θα καταφέρουν να κάνουν ή να διατηρήσουν φιλίες.

Τι είναι αυτό που αγχώνει τα παιδιά για τις φιλίες στο σχολείο;

Τα παιδιά εκδηλώνουν το άγχος τους για τις κοινωνικές τους σχέσεις με διάφορους τρόπους: μπορεί να εκφράσουν άμεσα την ανησυχία τους ή να το δείξουν με έμμεσο τρόπο μέσω της συμπεριφοράς τους. Η ανησυχία αφορά ερωτήματα όπως: «Θα είμαι με τους φίλους μου φέτος;», «Θα θέλουν να κάνουν παρέα μαζί μου;» ή «Θα κάνω νέους φίλους;».

Η Pamela D. Brown, σχολική ψυχολόγος με μεγάλη εμπειρία, επισημαίνει ότι το άγχος για τις φιλίες διαμορφώνεται διαφορετικά ανάλογα με την ηλικία του παιδιού:

Στο Δημοτικό: Τα παιδιά μπορεί να αποκλείουν κάποιον συμμαθητή ή να μην τον καλούν σε δραστηριότητες, πράξεις που μπορεί να πληγώσουν το παιδί σου.

Στο Γυμνάσιο: Η αποδοχή από τους φίλους γίνεται πολύ πιο σημαντική, ενώ οι συνεχείς αλλαγές στις παρέες μπορούν να επηρεάσουν την αυτοεκτίμηση των εφήβων.

Στο Λύκειο: Οι φιλίες αποτελούν κεντρικό στοιχείο της ταυτότητας των νέων. Η αίσθηση του αποκλεισμού μπορεί να επιφέρει αμφιβολίες για τον εαυτό τους και έντονο άγχος.

Το άγχος είναι μόνο του παιδιού ή και δικό σου;

Όπως κάθε πρόβλημα που αντιμετωπίζει ένα παιδί, έτσι και το άγχος για τις φιλίες στο σχολείο «μεταφέρεται» και στους γονείς. Οι δικές σου ανησυχίες και εμπειρίες μπορεί να εντείνουν το άγχος του παιδιού ή να σε κάνουν να προβλέπεις δυσκολίες που ίσως να μην υπάρχουν. Μερικές φορές η ανησυχία σου μπορεί να πηγάζει από τον χαρακτήρα του παιδιού (π.χ. αν είναι πιο κλειστό ή ντροπαλό), όμως η ψυχραιμία και η στήριξή σου είναι κρίσιμες για να βοηθήσεις το παιδί να προσαρμοστεί.

Πώς να διαχειριστείς το άγχος για τις φιλίες στο σχολείο

Η Dr. Brown προτείνει κάποιους τρόπους για να βάλεις σε τάξη τις ανησυχίες σου και να βοηθήσεις το παιδί:

Αξιολόγησε την πραγματικότητα: Αναρωτήσου αν η ανησυχία σου βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα ή απλώς σε φόβους και υποθέσεις. Πολλές φορές οι ανησυχίες μας πηγάζουν από ιστορίες άλλων και όχι από την πραγματική κατάσταση.

Μην υπεραναλύεις μεμονωμένα περιστατικά: Ένα αρνητικό γεγονός δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα συμβαίνει συνέχεια.

Σεβασμός στο χρόνο των φιλιών: Η ανάπτυξη δυνατών φιλικών σχέσεων θέλει χρόνο. Είναι φυσιολογικό να μην «κολλάνε» όλοι αμέσως με νέους φίλους.

Κράτα στο μυαλό σου το ιστορικό: Αν το παιδί σου είχε καταφέρει παλιότερα να κάνει φιλίες, είναι πιθανό να τα καταφέρει και τώρα.

Ζήτα από το παιδί να αξιολογήσει τους φόβους του: Μπορείς να το ρωτήσεις αν θα έβαζε στοίχημα ότι θα συμβεί το χειρότερο σενάριο, βοηθώντας το να δει πόσο ρεαλιστικοί είναι οι φόβοι του.

Σκέψου αν το άγχος βοηθά: Συζήτησε με το παιδί αν νιώθει ότι το άγχος το βοηθά να τα καταφέρει καλύτερα ή το εμποδίζει.

Τι να κάνεις αν το άγχος δεν υποχωρεί

Εάν το παιδί εμφανίζει συνεχή άγχος που δεν μειώνεται όσο προχωρά η σχολική χρονιά, ίσως κρύβονται βαθύτερα ζητήματα όπως ψυχική δυσφορία ή ακόμα και περιστατικά σχολικού εκφοβισμού. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς και ειδικούς ψυχικής υγείας είναι απαραίτητη, ώστε να στηρίξεις το παιδί και να βρεις κατάλληλες λύσεις.

Επιπλέον συμβουλές για γονείς

Ενίσχυσε την αυτοπεποίθηση του παιδιού: Ενθάρρυνε το να συμμετέχει σε δραστηριότητες που του αρέσουν και όπου μπορεί να γνωρίσει παιδιά με κοινά ενδιαφέροντα.

Μάθε στο παιδί πώς να αντιμετωπίζει συγκρούσεις: Εκπαίδευσέ το στην επίλυση διαφορών και στην έκφραση συναισθημάτων.

Δείξε κατανόηση και υποστήριξη: Ακόμα και αν τα πράγματα δεν είναι όπως τα θέλει, η σταθερή στήριξη των γονιών κάνει μεγάλη διαφορά.