Στην πιο συνδεδεμένη εποχή της ανθρωπότητας, οι έφηβοι μεγαλώνουν με μια οθόνη στο χέρι και έναν ψηφιακό κόσμο που δεν σταματά ποτέ. Τα social media έχουν μετατραπεί σε βασικό χώρο κοινωνικοποίησης, έκφρασης και αναζήτησης ταυτότητας.

Ωστόσο, πίσω από τα φίλτρα, τα emojis και τα likes, κρύβεται μια ολοένα και πιο έντονη ψυχολογική πίεση.

FOMO: Το άγχος του να μένεις “εκτός”

Σε μια ατελείωτη ροή εικόνων από πάρτι, ταξίδια και “τέλειες” στιγμές, πολλοί έφηβοι βιώνουν το FOMO – τον φόβο ότι η δική τους ζωή υστερεί.

Το αποτέλεσμα; Αγχώδης προσκόλληση στο κινητό, φόβος ότι κάτι σημαντικό συμβαίνει χωρίς αυτούς και αίσθηση ότι δεν ζουν αρκετά “ενδιαφέρουσα” ζωή. Το FOMO λειτουργεί σαν μόνιμη υπενθύμιση ότι πρέπει να βρίσκονται παντού, πάντα, και αυτό γεννά ψυχολογική κόπωση.

Body image: Όταν το σώμα συγκρίνεται με το «τέλειο»

Τα social media έχουν καταφέρει κάτι που στο παρελθόν δεν υπήρχε: να εκθέτουν τους νέους καθημερινά σε έναν καταιγισμό “τέλειων” σωμάτων. Επεξεργασμένες εικόνες, φίλτρα και influencers που προβάλλουν πρότυπα δύσκολα έως αδύνατα να επιτευχθούν.

Η συνεχής σύγκριση οδηγεί πολλούς εφήβους σε μειωμένη αυτοεικόνα, ενοχές για το σώμα τους και συχνά μοτίβα επικίνδυνης συμπεριφοράς, όπως υπερβολική δίαιτα ή εμμονή με την εμφάνιση. Είναι μια αέναη μάχη ανάμεσα στο πραγματικό και το ψηφιακό είδωλο.

Cyberbullying: Η βία που ακολουθεί παντού

Αν ο σχολικός εκφοβισμός κάποτε έμενε στις αίθουσες, σήμερα ο ψηφιακός του “δίδυμος” ακολουθεί το θύμα στο σπίτι, στο κινητό, ακόμα και στον ύπνο του.

Ένα σχόλιο, ένα meme, μια ανώνυμη επίθεση μπορεί να αφήσει βαθιές συναισθηματικές πληγές.

Οι έφηβοι που υφίστανται cyberbullying συχνά αντιμετωπίζουν:

• Κατάθλιψη και έντονο άγχος
• Κοινωνική απόσυρση
• Ενοχές και ντροπή
• Πτώση της αυτοπεποίθησης

Η ψηφιακή κακοποίηση δεν έχει ωράριο και το βάρος της συχνά είναι δυσβάσταχτο.

Αυτοεκτίμηση: Όταν η αξία μετριέται σε likes

Στην εφηβεία, μια περίοδο όπου η ταυτότητα χτίζεται ακόμη, τα social media λειτουργούν σαν ένας ασταθής καθρέφτης. Το πόσο αξίζει κάποιος μπορεί δυστυχώς να συνδεθεί με έναν αριθμό: followers, likes, views.

Για πολλούς εφήβους, αυτό μεταφράζεται σε έναν καθημερινό αγώνα για αποδοχή.

Η χαμηλή αυτοεκτίμηση, όταν τροφοδοτείται από ψηφιακή σύγκριση, μπορεί να οδηγήσει σε:

• Διαρκή ανασφάλεια
• Φόβο απόρριψης
• Υψηλό στρες
• Συναισθηματική αστάθεια

Η εξάρτηση από την ψηφιακή επιβεβαίωση κάνει τους νέους ιδιαίτερα ευάλωτους ψυχολογικά.

Πώς μπορούν οι ενήλικες να βοηθήσουν: Στήριξη σε έναν κόσμο που δεν έχει “pause”

Καθώς οι έφηβοι πλοηγούνται σε έναν ψηφιακό χώρο που συχνά μοιάζει πιο απαιτητικός από τον πραγματικό, ο ρόλος των ενηλίκων —γονιών, εκπαιδευτικών, φροντιστών— γίνεται καθοριστικός. Δεν χρειάζεται να είναι ειδικοί στην τεχνολογία, χρειάζεται όμως να είναι παρόντες.

1.Ανοιχτός διάλογος χωρίς κριτική

Οι έφηβοι μιλούν όταν νιώθουν ότι κάποιος τους ακούει πραγματικά.

Ένας ενήλικας που δεν σπεύδει να κρίνει, αλλά ρωτά “Πώς σε κάνει να νιώθεις αυτό;”, δημιουργεί έναν χώρο όπου ο έφηβος μπορεί να εκφράσει άγχος, πίεση ή φόβο χωρίς ντροπή.

Η ειλικρινής επικοινωνία αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι στις ψυχικές επιπτώσεις των social media.

2. Εκπαίδευση για την ψηφιακή πραγματικότητα

Οι ενήλικες μπορούν να βοηθήσουν τους νέους να κατανοήσουν:

• Πώς λειτουργούν τα φίλτρα και τα ρετουσαρίσματα
• Πόσο επιλεκτικά και “σκηνοθετημένα” είναι πολλά προφίλ
• Πώς οι αλγόριθμοι ενισχύουν συγκρίσεις και πίεση

Η γνώση μειώνει την ψυχική ευαλωτότητα και ενδυναμώνει τους εφήβους.

3. Θέσπιση ορίων – με συνεργασία, όχι επιβολή

Χρόνος οθόνης, offline στιγμές, “ψηφιακές παύσεις”: όλα αποτελούν χρήσιμα όρια, αρκεί ο έφηβος να συμμετέχει στη διαμόρφωσή τους.

Όταν τα όρια είναι κοινή απόφαση, δεν βιώνονται ως τιμωρία αλλά ως προστασία.

4. Ενίσχυση της αυτοπεποίθησης εκτός διαδικτύου

Χόμπι, αθλητισμός, τέχνες, παρέες, πραγματικές εμπειρίες: όλα ενισχύουν την αυτοεκτίμηση που δεν εξαρτάται από τις οθόνες.

Όσο περισσότερο εμπλουτίζεται η ζωή του εφήβου εκτός social media, τόσο λιγότερη δύναμη έχουν επάνω του.

5. Αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας όταν χρειάζεται

Η κατάθλιψη, το έντονο άγχος ή η απότομη αλλαγή συμπεριφοράς δεν είναι μια “απλή φάση”.

Ειδικοί ψυχικής υγείας μπορούν να προσφέρουν έγκαιρη, αποτελεσματική στήριξη. Το σημαντικό μήνυμα προς τους νέους είναι ότι το να ζητούν βοήθεια είναι πράξη δύναμης.

Ένα ψηφιακό περιβάλλον πιο ασφαλές — ξεκινώντας από τους μεγάλους

Ο αντίκτυπος των social media στην ψυχική υγεία των εφήβων είναι βαθύς, αλλά όχι αναπόφευκτος. Με ενημερωμένους και παρόντες ενήλικες, ανοιχτή συζήτηση και συναισθηματική καθοδήγηση, οι νέοι μπορούν να μάθουν να κινούνται στον ψηφιακό κόσμο με αυτογνωσία και ψυχική ανθεκτικότητα.

Γιατί η επόμενη γενιά αξίζει έναν ψηφιακό χώρο πιο υγιή, πιο αληθινό — και πάνω απ’ όλα, πιο ανθρώπινο.

Η ψυχική υγεία είναι ένα ταξίδι που απαιτεί αποδοχή, φροντίδα, ισορροπία και συνεχή προσπάθεια διαχείρισης των συναισθημάτων μας.

Η Cablenet ενθαρρύνει την συζήτηση, αναδεικνύοντας ευαίσθητα θέματα που αφορούν την καθημερινότητα όλων μας.