Είναι φυσικό οι γονείς να θέλουν να προσφέρουν το καλύτερο στα παιδιά τους, ειδικά στον ακαδημαϊκό τομέα. Ωστόσο, πολλές φορές αυτή η υπερπροστασία ή η υπερβολική πίεση μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα: να μειώσει την αυτοπεποίθηση των παιδιών, αντί να την ενισχύσει.

Αν μεγάλωσες τη δεκαετία του ’70 ή του ’80, πιθανόν να θυμάσαι ότι τα παιδικά σου χρόνια ήταν πιο ανέμελα και ίσως πιο οικονομικά ασφαλή σε σχέση με τη σημερινή πραγματικότητα. Οι γονείς σου κατάφεραν να αγοράσουν σπίτι ή να εξοικονομήσουν χρήματα με ευκολία. Σήμερα, οι περισσότερες οικογένειες αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος ζωής, εκτοξευμένα δίδακτρα ιδιωτικών σχολείων και φροντιστηρίων και δυσκολίες στην αγορά ακινήτων.

Αυτό συχνά οδηγεί τους γονείς να πιέζουν τα παιδιά τους για υψηλές ακαδημαϊκές επιδόσεις: περισσότερη μελέτη, ιδιαίτερα μαθήματα, ενισχυτικά προγράμματα, ακόμα και φροντιστήρια μέχρι αργά το βράδυ. Το μήνυμα που μεταδίδεται είναι: «Αν περάσεις σε Ιατρική, Νομική ή Πολυτεχνείο, θα έχεις ένα καλό μέλλον και θα διατηρήσεις ή θα αυξήσεις την οικογενειακή περιουσία».

Όμως η σημερινή πραγματικότητα δεν εγγυάται ότι οι επόμενες γενιές θα έχουν καλύτερη τύχη από τις προηγούμενες.

Η πίεση της επίδοσης μπορεί να γίνει τοξική

Η ψυχολόγος Jennifer Breheny Wallace, απόφοιτος του Χάρβαρντ και συγγραφέας του best-seller Never Enough: When Achievement Pressure Becomes Toxic – and What We Can Do About It, υποστηρίζει ότι οι γονείς συχνά μεταφέρουν στα παιδιά τους υπερβολικές προσδοκίες. Τα παιδιά –ιδιαίτερα σε ευκατάστατες οικογένειες– συχνά κουβαλούν το βάρος της διατήρησης ή αύξησης του πλούτου των γονιών τους.

Σήμερα, όμως, δεν είναι δεδομένο ότι οι νέες γενιές θα τα πάνε το ίδιο καλά ή καλύτερα από τους γονείς τους. Η οικονομική πίεση, οι υψηλές τιμές ακινήτων, τα δάνεια για σπουδές και τα αυξημένα δίδακτρα κάνουν την κατάσταση πιο δύσκολη. Ακόμα και η επιτυχία στο Πανεπιστήμιο δεν εγγυάται εύπορο μέλλον.

Τα παιδιά το αντιλαμβάνονται πολύ καλά. Βλέπουν ότι ένας influencer ή κάποιος που δεν έχει πτυχίο μπορεί να βγάζει περισσότερα χρήματα από έναν 20χρονο φοιτητή Ιατρικής ή Νομικής. Αυτό δημιουργεί σύγχυση και άγχος: η πίεση των γονιών μπορεί να καταρρακώσει την αυτοπεποίθησή τους, αντί να την ενισχύσει.

Τα παιδιά συνδέουν την αξία τους με τα επιτεύγματά τους

Όσο κι αν οι γονείς θέλουν να βοηθήσουν, συχνά μεταφέρουν στα παιδιά το μήνυμα ότι η αξία τους μετριέται από:

• Τις επιδόσεις στο σχολείο
• Τον τίτλο σπουδών
• Τον μισθό ή τη θέση εργασίας

Το αποτέλεσμα; Τα παιδιά αισθάνονται ότι πρέπει να «αποδείξουν» συνεχώς την αξία τους, κάτι που πλήττει την αυτοεκτίμηση και την ψυχική τους υγεία.

Πώς μπορούν οι γονείς να στηρίξουν την αυτοπεποίθηση των παιδιών

Η Wallace δίνει κάποιες πολύτιμες κατευθύνσεις:

• Αποδέξου ότι η επιτυχία δεν έχει έναν μόνο δρόμο – Υπάρχουν πολλοί τρόποι να είναι κανείς επιτυχημένος και ευτυχισμένος.
• Στήριξε τις δραστηριότητες που απολαμβάνουν τα παιδιά – Αφήστε τα να ασχοληθούν με τέχνες, αθλητισμό ή οτιδήποτε τα γεμίζει, χωρίς να απαιτείται άμεσος ακαδημαϊκός αντίκτυπος.
• Μείωσε την πίεση για κορυφαία σχολεία και υψηλούς βαθμούς – Η ευτυχία και η ικανοποίηση από την εργασία και τις επιλογές τους είναι πιο σημαντικά από τον τίτλο ή τον μισθό.
• Αναγνώρισε την προσπάθεια, όχι μόνο το αποτέλεσμα – Έπαινος για τη συνέπεια, την προσπάθεια και την επιμονή ενισχύει την αυτοεκτίμηση πολύ περισσότερο από τον απλό βαθμό.
• Μίλησε για τα λάθη και τις αποτυχίες ως ευκαιρίες μάθησης – Δείξε ότι το να αποτύχεις δεν σημαίνει ότι δεν αξίζεις.

Με αυτά τα βήματα, τα παιδιά μαθαίνουν να εκτιμούν τον εαυτό τους ανεξάρτητα από τις εξωτερικές επιδόσεις και να αναπτύσσουν μια πιο υγιή και ισχυρή αυτοπεποίθηση.