Ήξερες ότι ένας από τους πιο ευχάριστους αλλά και αποδοτικούς τρόπους να στηρίξεις ένα παιδί με ΔΕΠ-Υ είναι μέσω των Serious Games;

Η κ. Δούλου, λογοθεραπεύτρια και ειδική παιδαγωγός, εργάζεται εδώ και χρόνια με παιδιά με ΔΕΠ-Υ τόσο σε θεραπευτικό όσο και σε εκπαιδευτικό περιβάλλον, ως επιστημονική υπεύθυνη στον χώρο ειδικών θεραπειών «Mindnest». Μέσα από την καθημερινή της εμπειρία διαπίστωσε ότι για αυτά τα παιδιά το παιχνίδι δεν αποτελεί απλώς ένα διάλειμμα, αλλά τον βασικό τρόπο με τον οποίο συμμετέχουν, συγκεντρώνονται και τελικά μαθαίνουν.

Αυτή η διαπίστωση την οδήγησε να ερευνήσει πιο συστηματικά τη σημασία του παιχνιδιού και ειδικά των Serious Games στη ΔΕΠ-Υ, στο πλαίσιο του διδακτορικού της σε συνεργασία με την Πολυτεχνική Σχολή του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Σήμερα, μάλιστα, συμμετέχει στον σχεδιασμό ενός Serious Game για κινητά και tablets, το οποίο στοχεύει να υποστηρίξει θεραπευτικά παιδιά από εθνοτικές μειονότητες με ΔΕΠ-Υ.

Το βασικό συμπέρασμα της έρευνάς της είναι ότι τα Serious Games—δηλαδή ψηφιακά παιχνίδια με θεραπευτικό σκοπό—μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στη βελτίωση δεξιοτήτων όπως η προσοχή, η συγκέντρωση και οι κοινωνικές ικανότητες. Μέσα από την ευχάριστη φύση τους, βοηθούν τα παιδιά να διαχειριστούν πιο αποτελεσματικά τις δυσκολίες τους. Μάλιστα, ορισμένα από αυτά είναι ήδη διαθέσιμα για χρήση.

Πώς όμως παίζει ένα παιδί με ΔΕΠ-Υ; Συνήθως το παιχνίδι του είναι πιο έντονο, γρήγορο και απρόβλεπτο. Μπορεί να αλλάζει δραστηριότητες εύκολα, να δυσκολεύεται να ακολουθήσει κανόνες ή να ολοκληρώσει ένα παιχνίδι. Παρ’ όλα αυτά, όταν κάτι το ενδιαφέρει πραγματικά, μπορεί να απορροφηθεί πλήρως. Αυτό δείχνει ότι δεν πρόκειται για έλλειψη προσοχής, αλλά για δυσκολία στη ρύθμισή της.

Για να είναι αποτελεσματικό, το παιχνίδι που απευθύνεται σε παιδιά με ΔΕΠ-Υ χρειάζεται να έχει σαφή δομή, ξεκάθαρους στόχους και άμεση ανατροφοδότηση, χωρίς να τα υπερφορτώνει. Πρέπει να διατηρεί το ενδιαφέρον τους, ενώ ταυτόχρονα να τα βοηθά να οργανώνουν τη σκέψη και τη συμπεριφορά τους. Εξίσου σημαντικό είναι να ενισχύει την αυτοπεποίθησή τους, καθώς πολλά από αυτά τα παιδιά έχουν βιώσει αποτυχίες, ιδιαίτερα στο σχολείο.

Αν και η υπερβολική χρήση οθονών μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη συγκέντρωση, τα Serious Games αποτελούν μια διαφορετική κατηγορία. Δεν είναι χαοτικά ή υπερδιεγερτικά, αλλά σχεδιάζονται με συγκεκριμένους στόχους, περιορισμένη διάρκεια και σαφή δομή. Όταν χρησιμοποιούνται σωστά, αξιοποιούν την έλξη των παιδιών προς τις οθόνες με θετικό τρόπο, ενισχύοντας τη συγκέντρωση και τη στοχευμένη προσπάθεια.

Ονομάζονται Serious Games γιατί, πέρα από τη διασκέδαση, έχουν εκπαιδευτικό και θεραπευτικό σκοπό. Μέσα από αυτά, τα παιδιά εξασκούν δεξιότητες όπως η προσοχή, η μνήμη εργασίας και ο αυτοέλεγχος. Οι δραστηριότητες είναι δομημένες και η δυσκολία προσαρμόζεται σταδιακά, βασισμένη σε επιστημονικά δεδομένα και παιδαγωγικές αρχές.

Απευθύνονται κυρίως σε παιδιά σχολικής ηλικίας, από περίπου 5–6 ετών και άνω, ανάλογα με το παιχνίδι. Στα μικρότερα παιδιά, η παρουσία ενός γονέα ή ειδικού είναι σημαντική, κυρίως για να διασφαλιστεί η σωστή χρήση και η τήρηση ορίων.

Υπάρχουν διάφοροι τύποι Serious Games: εφαρμογές για κινητά και tablets, παιχνίδια σε υπολογιστές, αλλά και πιο εξελιγμένα συστήματα με κονσόλες ή τεχνολογίες εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας. Κάποια έχουν μελετηθεί εκτενώς στο εξωτερικό και χρησιμοποιούνται ακόμη και σε κλινικά πλαίσια. Υπάρχουν επίσης εφαρμογές που έχουν αξιολογηθεί από οργανισμούς όπως ο FDA, γεγονός που δείχνει ότι πρόκειται για εργαλεία με αυστηρές προδιαγραφές.

Στην Ελλάδα υπάρχουν ορισμένες διαθέσιμες επιλογές, κυρίως προγράμματα γνωστικής εξάσκησης. Ένα παράδειγμα είναι το Cogmed, που έχει μελετηθεί ιδιαίτερα για τη βελτίωση της μνήμης εργασίας και της προσοχής. Ωστόσο, δεν αποτελεί αυτόνομη θεραπεία. Πολλές άλλες εφαρμογές μπορούν να βοηθήσουν υποστηρικτικά, αλλά χρειάζεται να εντάσσονται σε ένα συνολικό θεραπευτικό πλαίσιο.

Ο λόγος που τέτοια εργαλεία δεν είναι ευρέως διαθέσιμα δεν έχει να κάνει με την αποτελεσματικότητά τους, αλλά με το γεγονός ότι απαιτούν σωστή καθοδήγηση, εκπαίδευση και συγκεκριμένο τρόπο χρήσης. Δεν πρόκειται για απλές εφαρμογές που κατεβάζεις και χρησιμοποιείς χωρίς πλαίσιο.

Τα οφέλη που έχουν καταγραφεί περιλαμβάνουν βελτίωση της προσοχής, της μνήμης εργασίας και του ελέγχου της παρορμητικότητας. Επιπλέον, τα παιδιά μαθαίνουν να διαχειρίζονται καλύτερα τη συμπεριφορά τους, να αντιμετωπίζουν την απογοήτευση και να επιμένουν όταν δυσκολεύονται. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενισχύεται και η αυτογνωσία τους.

Κάποια από αυτά τα οφέλη φαίνονται άμεσα κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, όμως η μεταφορά τους στην καθημερινή ζωή δεν είναι αυτόματη. Απαιτείται χρόνος, επανάληψη και σωστή καθοδήγηση.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι τα Serious Games λειτουργούν συμπληρωματικά και όχι ως πλήρης θεραπεία. Μπορούν να ενισχύσουν μια συνολική παρέμβαση και να την κάνουν πιο ελκυστική για το παιδί, αλλά δεν αντικαθιστούν την επαγγελματική υποστήριξη.

Τέλος, για τους γονείς που αναζητούν τέτοιες λύσεις, η βασική σύσταση είναι να μην αντιμετωπίζουν τα Serious Games ως «μαγική λύση». Καλό είναι να επιλέγουν εφαρμογές με σαφή στόχο και επιστημονική βάση, ιδανικά σε συνεργασία με έναν ειδικό, ώστε να ταιριάζουν στις ανάγκες του παιδιού και να εντάσσονται σε ένα ολοκληρωμένο πλάνο υποστήριξης.

Πηγή: ow.gr