Καθώς αλλάζει η εποχή και μπαίνουμε στο φθινόπωρο, τα παιδιά γίνονται οι πιο συχνοί «φορείς» ιών που προκαλούν λοιμώξεις του αναπνευστικού. Τα κρυολογήματα, οι ιώσεις και οι λοιμώξεις εμφανίζονται με χαρακτηριστική συχνότητα, φέρνοντας μαζί τους συμπτώματα όπως καταρροή, βήχα, πυρετό και αίσθημα κόπωσης. Τα σπίτια γεμίζουν χαρτομάντιλα και αντιπυρετικά, ενώ οι γονείς ζουν σε έναν κύκλο ανησυχίας και αϋπνίας.

Τι είναι οι ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού;

Οι περισσότερες λοιμώξεις του αναπνευστικού στα παιδιά προκαλούνται από ιούς, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συνυπάρχουν ή να ακολουθούνται από βακτηριακές λοιμώξεις. Οι ιοί κυκλοφορούν καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, αλλά η συχνότητα αυξάνεται τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες.

Οι πιο συχνοί ιοί που προκαλούν προβλήματα στα παιδιά είναι:

Ρινοϊοί: Υπεύθυνοι για το κοινό κρυολόγημα, εμφανίζονται σταδιακά και προκαλούν πονόλαιμο, βουλωμένη μύτη, καταρροή, φτέρνισμα και ήπιο βήχα. Τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται 2-3 ημέρες μετά την επαφή με τον ιό και διαρκούν περίπου μία εβδομάδα.

Ιοί της γρίπης (influenza, parainfluenza): Προκαλούν οξεία λοίμωξη με ξαφνικό υψηλό πυρετό, μυαλγίες, πονοκέφαλο, κόπωση και βήχα. Η διάρκεια των συμπτωμάτων είναι συνήθως 3-7 μέρες, ενώ η μεταδοτικότητα ξεκινά μία μέρα πριν την εμφάνιση των συμπτωμάτων και συνεχίζεται έως επτά ημέρες μετά.

Αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV): Ιδιαίτερα συχνός σε βρέφη και μικρά παιδιά. Τα συμπτώματά του μοιάζουν με κρυολόγημα, αλλά σε υψηλού κινδύνου ομάδες μπορεί να προκαλέσει πνευμονία ή βρογχιολίτιδα.

Πώς μεταδίδονται οι ιοί;

Οι ιοί μεταδίδονται κυρίως με σταγονίδια από βήχα ή φτέρνισμα, αλλά και μέσω μολυσμένων επιφανειών, όπως παιχνίδια, πάγκοι ή ακουστικά τηλεφώνου. Αν το παιδί αγγίξει μια μολυσμένη επιφάνεια και μετά τη μύτη, τα μάτια ή το στόμα του, μπορεί να αρρωστήσει.

Δεν ισχύει η αντίληψη ότι το κρύο ή τα βρεγμένα ρούχα προκαλούν μόνα τους ιώσεις. Το κρύο μπορεί μόνο να μειώσει την αντίσταση του οργανισμού, κάνοντας το παιδί πιο ευάλωτο στους ιούς.

Αντίσταση και ανοσία

Τα παιδιά αρχίζουν να εκτίθενται σε ιούς συνήθως μετά τους έξι μήνες, όταν η ανοσία από τη μητέρα μειώνεται. Το ανοσοποιητικό τους σύστημα χρειάζεται χρόνο για να αναπτύξει προστασία, και δεδομένου ότι υπάρχουν πάνω από 200 διαφορετικοί ιοί που αλλάζουν συχνά, η πλήρης ανοσία είναι σχεδόν αδύνατη. Με την πάροδο των χρόνων όμως, οι ιογενείς λοιμώξεις μειώνονται σε συχνότητα και ένταση.

Πρόληψη: Ο καλύτερος τρόπος προστασίας

Η πρόληψη είναι η πιο αποτελεσματική στρατηγική για να αποφύγουμε τις ιογενείς λοιμώξεις:

• Υγιεινή χεριών: Τα παιδιά πρέπει να πλένουν συχνά τα χέρια τους με σαπούνι και νερό, ειδικά μετά το σχολείο, μετά την τουαλέτα και πριν το φαγητό.
• Σωστές συνήθειες βήχα/φτέρνισμα: Κάλυψη στόματος και μύτης με τον αγκώνα και χρήση χαρτομάντιλου που πετιέται αμέσως.
• Αποφυγή συγχρωτισμού σε κλειστούς χώρους: Ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες.
• Διατροφή και ύπνος: Πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, προβιοτικά και επαρκείς ώρες ύπνου για ενίσχυση του ανοσοποιητικού.

Καθαρός αέρας και αποφυγή καπνίσματος: Ο καπνός αυξάνει τις πιθανότητες λοιμώξεων στα παιδιά και η καλή αερισμός των χώρων μειώνει τη συγκέντρωση ιών.

Εμβόλια

Το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών συνιστά τον αντιγριπικό εμβολιασμό για βρέφη και παιδιά από 6 μηνών έως 5 ετών. Ο παιδίατρος αποφασίζει αν είναι απαραίτητο για μεγαλύτερα παιδιά.

Αντιμετώπιση των συμπτωμάτων

Οι περισσότερες ιογενείς λοιμώξεις είναι αυτοπεριοριζόμενες και αντιμετωπίζονται συμπτωματικά:

• Ξεκούραση και παραμονή στο σπίτι
• Συχνά γεύματα και άφθονα υγρά
• Ρινικές πλύσεις για αποσυμφόρηση
• Αν υπάρχει πυρετός, ο παιδίατρος συνιστά κατάλληλα αντιπυρετικά (π.χ. παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη)

Η παραμονή στο σπίτι βοηθά επίσης στην αποφυγή μετάδοσης του ιού σε άλλα παιδιά.

Επιπλέον πληροφορίες

• Ορισμένες λοιμώξεις μπορεί να προκαλέσουν επιπλοκές όπως μέση ωτίτιδα, πνευμονία ή βρογχιολίτιδα, ειδικά σε βρέφη ή παιδιά με υποκείμενα νοσήματα.
• Η τακτική παρακολούθηση από παιδίατρο είναι σημαντική για την έγκαιρη αντιμετώπιση των επιπλοκών.
• Η χρήση μάσκας σε χώρους με μεγάλο συγχρωτισμό ή σε παιδιά με αδύναμο ανοσοποιητικό μπορεί να μειώσει τη μετάδοση ιών.