Οι προβλέψεις δείχνουν ότι μέχρι το 2050 τα περιστατικά καρκίνου του μαστού θα αυξηθούν σημαντικά παγκοσμίως. Παρόλα αυτά, ένα σημαντικό ποσοστό κινδύνου σχετίζεται με παράγοντες τρόπου ζωής που μπορούμε να τροποποιήσουμε, μειώνοντας έτσι τις πιθανότητες εμφάνισης της νόσου.

Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη μορφή καρκίνου στις γυναίκες παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, εμφανίζεται σε 157 χώρες ως η πιο κοινή κακοήθεια στις γυναίκες. Το 2023 καταγράφηκαν περίπου 2,3 εκατομμύρια νέα περιστατικά και 764.000 θάνατοι, ενώ οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι μέχρι το 2050 τα νέα κρούσματα μπορεί να ξεπεράσουν τα 3,5 εκατομμύρια ετησίως.

Ένα σημαντικό εύρημα είναι ότι περίπου οι μισές περιπτώσεις εμφανίζονται σε γυναίκες χωρίς εμφανείς παράγοντες κινδύνου πέρα από την ηλικία και το φύλο, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντική την πρόληψη μέσω τρόπου ζωής.

Τι είναι τα «υγιή έτη ζωής» (DALYs)

Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τον δείκτη DALYs (Disability-Adjusted Life Years), ο οποίος αποτυπώνει το συνολικό βάρος μιας ασθένειας, συνδυάζοντας:

• τα χρόνια ζωής που χάνονται πρόωρα
• τα χρόνια που ζει κάποιος με επιβάρυνση υγείας

Για τον καρκίνο του μαστού, υπολογίζεται ότι το 28% αυτών των χαμένων υγιών ετών σχετίζεται με τροποποιήσιμους παράγοντες, δηλαδή περίπου 6,8 εκατομμύρια χρόνια ζωής το 2023 θα μπορούσαν δυνητικά να είχαν αποφευχθεί.

Οι 6 βασικοί τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου

Με βάση μεγάλες διεθνείς μελέτες (Lancet Oncology), οι σημαντικότεροι παράγοντες είναι:

Υψηλή κατανάλωση κόκκινου κρέατος

Συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο (~11%) λόγω ουσιών που παράγονται κατά την επεξεργασία και το μαγείρεμα. Συνιστάται περιορισμός.

Κάπνισμα (και παθητικό κάπνισμα)

Καρκινογόνες ουσίες επηρεάζουν το DNA των κυττάρων του μαστού και αυξάνουν τον κίνδυνο (~8%).

Υψηλό σάκχαρο στο αίμα

Συνδέεται με μεταβολικές διαταραχές και αυξάνει τον κίνδυνο (~6%).

Υπερβολικό σωματικό βάρος (ΔΜΣ)

Ο λιπώδης ιστός παράγει οιστρογόνα που μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη ορμονοεξαρτώμενων καρκίνων (~4%).

Κατανάλωση αλκοόλ

Ακόμη και μέτρια κατανάλωση αυξάνει τον κίνδυνο (~2%) λόγω της ακεταλδεΰδης και των ορμονικών αλλαγών.

Χαμηλή φυσική δραστηριότητα

Συνδέεται με αυξημένη φλεγμονή και ορμονικές διαταραχές (~2%).

Η μείωση αυτών των παραγόντων θα μπορούσε να προλάβει πάνω από το 25% των περιστατικών παγκοσμίως.

Επιπλέον επιστημονικές παρατηρήσεις (σύμφωνα με Rush University Medical Center)

Σύμφωνα με ιατρικές οδηγίες και ενημερωτικό υλικό από το Rush University Medical Center, σημαντικοί προστατευτικοί παράγοντες περιλαμβάνουν επίσης:

• τη συστηματική σωματική άσκηση (τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης εβδομαδιαίως)
• τη διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους
• τον περιορισμό του αλκοόλ
• τον θηλασμό όταν είναι εφικτό, που έχει προστατευτική δράση
• την αποφυγή ή προσεκτική χρήση ορμονικής θεραπείας υποκατάστασης μετά την εμμηνόπαυση, όπου απαιτείται ιατρική αξιολόγηση

Οι παράγοντες αυτοί δεν εξαλείφουν τον κίνδυνο, αλλά μπορούν να τον μειώσουν σημαντικά όταν συνδυάζονται με τακτικό προληπτικό έλεγχο.

Συμπέρασμα

Ο καρκίνος του μαστού παραμένει μια από τις πιο συχνές μορφές καρκίνου παγκοσμίως, όμως ένα σημαντικό μέρος του κινδύνου επηρεάζεται από καθημερινές επιλογές. Η υιοθέτηση πιο υγιεινού τρόπου ζωής, μαζί με πρόληψη και τακτικό έλεγχο, μπορεί να μειώσει ουσιαστικά τα περιστατικά και τις επιπτώσεις της νόσου.

Πηγές:

Lancet Oncology (διεθνής επιδημιολογική μελέτη για τους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου)

World Health Organization (WHO)

Rush University Medical Center – ενημερωτικό υλικό πρόληψης καρκίνου του μαστού