Αν έχεις παρατηρήσει κάποια ανεξήγητα συμπτώματα που επιμένουν ή επηρεάζουν την καθημερινότητά σου, ίσως η απάντηση να κρύβεται στις ορμόνες σου.

Στο σπίτι μας ζουν τρεις γυναίκες σε τρεις εντελώς διαφορετικές φάσεις της ζωής: μία στην αρχή της εφηβείας, μία στην κορύφωση της εφηβείας και μία λίγο πριν από την περιεμμηνόπαυση. Αν σκέφτεσαι ότι αυτό σημαίνει πολλές ορμονικές αλλαγές, η πραγματικότητα είναι ακόμη πιο απαιτητική.

Οι περισσότερες από εμάς έχουμε μάθει να αποδίδουμε στις ορμόνες τις εναλλαγές της διάθεσης, τα νεύρα, τη λαχτάρα για γλυκό, τα σπυράκια ή τους πονοκεφάλους. Ωστόσο, η δράση των ορμονών δεν περιορίζεται μόνο στον εμμηνορροϊκό κύκλο ή στην εμμηνόπαυση. Οι ορμόνες επηρεάζουν σχεδόν κάθε σύστημα του οργανισμού, συμμετέχοντας στη ρύθμιση του μεταβολισμού, της όρεξης, της ποιότητας του ύπνου, της ενέργειας, της διάθεσης, της γονιμότητας αλλά και της αντίδρασης του οργανισμού στο στρες.

Πρόκειται για ισχυρούς χημικούς αγγελιοφόρους που εξασφαλίζουν την ομαλή επικοινωνία μεταξύ των οργάνων και των συστημάτων του σώματος. Όταν όμως τα επίπεδά τους διαταράσσονται, ακόμη και ελαφρώς, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα που δύσκολα θα συνδέαμε με ορμονική ανισορροπία.

Γιατί οι ορμόνες επηρεάζουν τόσο έντονα τον οργανισμό;

Όπως εξηγεί η Dr Elise Dallas, γυναικολόγος με εξειδίκευση στην εμμηνόπαυση και συνεργάτιδα του Βασιλικού Κολλεγίου Γενικών Ιατρών της Αγγλίας, οι ορμόνες είναι χημικές ουσίες που λειτουργούν ως αγγελιοφόροι. Παράγονται από αδένες όπως ο θυρεοειδής, τα επινεφρίδια και οι ωοθήκες και μεταφέρονται μέσω του αίματος σε διάφορα όργανα και κύτταρα, όπου ρυθμίζουν ζωτικές λειτουργίες όπως η ανάπτυξη, ο μεταβολισμός, η αναπαραγωγή και η διάθεση.

Οι φυσιολογικές αυξομειώσεις των ορμονών αποτελούν μέρος της ζωής κάθε γυναίκας. Όταν όμως μία ή περισσότερες ορμόνες παραμένουν σταθερά σε πολύ υψηλά ή πολύ χαμηλά επίπεδα, δημιουργείται ορμονική ανισορροπία, η οποία μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την υγεία και την ποιότητα ζωής.

Σύμφωνα με τη Dr Dallas, οι ορμονικές διαταραχές είναι ιδιαίτερα συχνές. Αν δεν διαγνωστούν και δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, ενδέχεται μακροπρόθεσμα να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων όπως ο διαβήτης, η οστεοπόρωση, οι διαταραχές γονιμότητας αλλά και καρδιαγγειακών νοσημάτων.

1.Μυρμήγκιασμα ή μούδιασμα στα χέρια και στα πόδια

Το περιστασιακό μούδιασμα μετά από έναν άβολο ύπνο είναι φυσιολογικό. Αν όμως αισθάνεσαι συχνά μυρμήγκιασμα ή "τσιμπήματα" στα άκρα χωρίς προφανή λόγο, ίσως ευθύνονται οι διακυμάνσεις των οιστρογόνων.

Η Dr Luise Newson, επίσης γυναικολόγος με εξειδίκευση στην εμμηνόπαυση, εξηγεί ότι οι ορμόνες επηρεάζουν άμεσα το νευρικό σύστημα. Η κατάσταση αυτή, γνωστή ως παραισθησία, μπορεί να προκαλέσει αισθήματα μουδιάσματος, καψίματος ή την αίσθηση ότι κάτι κινείται κάτω από το δέρμα.

Αν και ο ακριβής μηχανισμός δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως, φαίνεται ότι όταν μειώνονται τα επίπεδα οιστρογόνων και τεστοστερόνης, επηρεάζεται η μετάδοση των νευρικών σημάτων από τον εγκέφαλο προς το σώμα. Το σύμπτωμα αυτό εμφανίζεται συχνότερα κατά την περιεμμηνόπαυση, περίοδο κατά την οποία οι ορμόνες παρουσιάζουν έντονες διακυμάνσεις.

2. Φούσκωμα μετά το τέλος της περιόδου

Το φούσκωμα πριν ή κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως θεωρείται φυσιολογικό. Αν όμως συνεχίζεται και μετά την περίοδο ή εμφανίζεται σε άσχετες χρονικές στιγμές, ίσως σχετίζεται με ορμονική ανισορροπία.

Η Dr Newson αναφέρει ότι οι ορμόνες επηρεάζουν σημαντικά τη λειτουργία του γαστρεντερικού συστήματος. Η αυξημένη δράση των οιστρογόνων μπορεί να προκαλέσει κατακράτηση υγρών, οδηγώντας σε πρήξιμο κυρίως στην περιοχή της κοιλιάς.

Παράλληλα, ορμονικές αλλαγές μπορεί να συνοδεύονται από δυσκοιλιότητα, ναυτία, ανεξήγητη αύξηση βάρους ή αίσθημα βάρους μετά τα γεύματα. Βέβαια, τα συμπτώματα αυτά μπορεί να σχετίζονται και με άλλες παθήσεις του πεπτικού συστήματος και χρειΟι περισσότερες γυναίκες συνδέουν τις ορμόνες με την ακμή και τη λιπαρότητα. Ωστόσο, οι ορμονικές διαταραχές μπορούν να προκαλέσουν και το ακριβώς αντίθετο: έντονη ξηρότητα, αίσθηση τραβήγματος και απώλεια της φυσικής ελαστικότητας του δέράζονται αξιολόγηση από γιατρό.

3. Ξηρό και σφιχτό δέρμα

Οι περισσότερες γυναίκες συνδέουν τις ορμόνες με την ακμή και τη λιπαρότητα. Ωστόσο, οι ορμονικές διαταραχές μπορούν να προκαλέσουν και το ακριβώς αντίθετο: έντονη ξηρότητα, αίσθηση τραβήγματος και απώλεια της φυσικής ελαστικότητας του δέρματος.

Σύμφωνα με τη Dr Newson, οι μεταβολές στα επίπεδα των οιστρογόνων και των ανδρογόνων μειώνουν τη λειτουργία των σμηγματογόνων αδένων, με αποτέλεσμα να παράγεται λιγότερο σμήγμα, το οποίο προστατεύει φυσικά την επιδερμίδα.

Παράλληλα, οι ορμόνες επηρεάζουν την παραγωγή κολλαγόνου, την αιμάτωση του δέρματος και την ανανέωση των κυττάρων. Έτσι, η επιδερμίδα μπορεί να δείχνει πιο θαμπή, λεπτή και αφυδατωμένη ακόμη και όταν χρησιμοποιούνται ενυδατικά προϊόντα.

4. Συχνές ουρολοιμώξεις ή κυστίτιδες

Οι επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις του ουροποιητικού δεν οφείλονται πάντα σε βακτήρια ή κακή υγιεινή. Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να σχετίζονται με ορμονικές αλλαγές.

Η Dr Newson επισημαίνει ότι οι ορμόνες επηρεάζουν την ουροδόχο κύστη, την ουρήθρα και το πυελικό έδαφος. Όταν τα επίπεδα των οιστρογόνων μειώνονται, οι ιστοί γίνονται πιο λεπτοί και λιγότερο ανθεκτικοί, ενώ μειώνεται και η τοπική αιμάτωση.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μεγαλύτερη ευαισθησία σε ερεθισμούς, φλεγμονές και λοιμώξεις, ιδιαίτερα στις γυναίκες που βρίσκονται στην περιεμμηνόπαυση ή την εμμηνόπαυση. Για τον λόγο αυτό, οι υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις θα πρέπει να διερευνώνται και ορμονικά.

5. Ζάλη ή τάση για λιποθυμία

Εάν η ζάλη ή τα επεισόδια λιποθυμίας δεν εξηγούνται από αφυδάτωση, έλλειψη ύπνου, παράλειψη γευμάτων ή άλλους εμφανείς λόγους, ίσως οι ορμόνες να παίζουν σημαντικό ρόλο.

Η Dr Newson εξηγεί ότι οι ορμονικές μεταβολές μπορούν να επηρεάσουν τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, της κυκλοφορίας του αίματος και της ισορροπίας των υγρών στον οργανισμό. Αυτό μπορεί να προκαλέσει αίσθημα αστάθειας, έντονη αδυναμία ή ακόμη και λιποθυμικά επεισόδια.

Οι μεταβολές αυτές μπορεί να σχετίζονται με τον εμμηνορροϊκό κύκλο, την περιεμμηνόπαυση, το έντονο στρες ή άλλες ενδοκρινολογικές διαταραχές. Εάν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται, είναι απαραίτητος ο πλήρης ιατρικός έλεγχος.

Τι πρέπει να κάνεις αν υποψιάζεσαι ορμονική διαταραχή;

Εάν αναγνωρίζεις ένα ή περισσότερα από τα παραπάνω συμπτώματα, καλό είναι να απευθυνθείς σε γυναικολόγο, ενδοκρινολόγο ή σε γιατρό με εμπειρία στις ορμονικές διαταραχές.

Είναι σημαντικό να θυμάσαι ότι πολλά από αυτά τα συμπτώματα μπορεί να οφείλονται και σε άλλες παθήσεις. Για παράδειγμα, το χρόνιο φούσκωμα μπορεί να σχετίζεται με το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου, διαταραχές του μικροβιώματος ή, σπανιότερα, ακόμη και με καρκίνο των ωοθηκών. Αντίστοιχα, η ζάλη μπορεί να σχετίζεται με αναιμία, προβλήματα του θυρεοειδούς ή καρδιαγγειακές παθήσεις.

Η Dr Newson τονίζει ότι δεν πρέπει να αποδίδονται όλα αποκλειστικά στις ορμόνες. Η σωστή διάγνωση απαιτεί συνολική αξιολόγηση, ώστε να αποκλειστούν άλλες πιθανές αιτίες.

Ένα χρήσιμο εργαλείο είναι η καταγραφή των συμπτωμάτων σε ημερολόγιο για μερικές εβδομάδες, σημειώνοντας πότε εμφανίζονται, πόσο διαρκούν και αν σχετίζονται με τον κύκλο, τη διατροφή, το στρες ή τον ύπνο. Οι πληροφορίες αυτές μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά τον γιατρό να εντοπίσει τυχόν μοτίβα.

Τέλος, η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής —με ισορροπημένη διατροφή, τακτική άσκηση, επαρκή ύπνο, διαχείριση του στρες και αποφυγή του καπνίσματος— μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της ορμονικής ισορροπίας και στη συνολική υγεία του οργανισμού. Η ολιστική προσέγγιση, όπως υπογραμμίζουν οι ειδικοί, αποτελεί συχνά το κλειδί για την ανακάλυψη της πραγματικής αιτίας των συμπτωμάτων.