Ο γυναικείος οργανισμός αλλάζει σε κάθε ηλικία — και ο κόλπος δεν αποτελεί εξαίρεση. Οι ορμόνες, η εγκυμοσύνη, ο τοκετός και η εμμηνόπαυση επηρεάζουν φυσιολογικά την περιοχή. Τι να περιμένεις σε κάθε δεκαετία και πώς μπορείς να φροντίσεις καλύτερα την intimate υγεία σου;

Πόσο καλά γνωρίζεις πραγματικά το σώμα σου; Παρότι ο κόλπος αποτελεί ένα απολύτως φυσιολογικό μέρος της γυναικείας ανατομίας, πολλές γυναίκες δυσκολεύονται ακόμη και να ξεχωρίσουν τον κόλπο από τα υπόλοιπα εξωτερικά γεννητικά όργανα.

Έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 2019 στη Μεγάλη Βρετανία έδειξε ότι το 45% των γυναικών δεν μπορούσε να εντοπίσει με ακρίβεια τον κόλπο. Παρόμοια ήταν τα ευρήματα έρευνας που πραγματοποιήθηκε το 2020 στις ΗΠΑ, όπου εκατομμύρια γυναίκες δήλωσαν ότι δεν είχαν παρατηρήσει ποτέ προσεκτικά την περιοχή των γεννητικών τους οργάνων.

Η γνώση, όμως, είναι σημαντική όχι μόνο για να γνωρίζουμε την ανατομία μας, αλλά και για να κατανοούμε τις αλλαγές που συμβαίνουν σε αυτήν με το πέρασμα του χρόνου.

Από την εφηβεία έως την εμμηνόπαυση, οι ορμονικές διακυμάνσεις επηρεάζουν την αιμάτωση, τη φυσική λίπανση, την ελαστικότητα και την ευαισθησία των κολπικών ιστών. Και ενώ κάποιες αλλαγές είναι σχεδόν ανεπαίσθητες, άλλες μπορεί να γίνουν περισσότερο αισθητές κατά την περιεμμηνόπαυση και μετά την εμμηνόπαυση, όταν τα επίπεδα των οιστρογόνων μειώνονται.

Ας δούμε τι μπορεί να αλλάζει σε κάθε δεκαετία.

Στα 20: Γνωρίζεις καλύτερα το σώμα σου

Η δεκαετία των 20 χαρακτηρίζεται συνήθως από έντονη ορμονική δραστηριότητα. Η περιοχή των γεννητικών οργάνων διαθέτει καλή αιμάτωση, οι κολπικοί ιστοί διατηρούν την ελαστικότητά τους και η φυσική λίπανση είναι συνήθως επαρκής.

Για πολλές γυναίκες, αυτή είναι επίσης μια περίοδος κατά την οποία η σεξουαλική επιθυμία και δραστηριότητα μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονες. Αυτό κάνει ακόμη πιο σημαντική την προστασία από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, κυρίως μέσω της σωστής χρήσης προφυλακτικού.

Η αντισύλληψη είναι ένα ακόμη θέμα που μπορεί να επηρεάσει τη σεξουαλική και γυναικολογική υγεία. Ορισμένες ορμονικές μέθοδοι αντισύλληψης ενδέχεται σε κάποιες γυναίκες να συνδέονται με μειωμένη φυσική λίπανση.

Αν υπάρχει ξηρότητα κατά τη σεξουαλική επαφή, ένα κατάλληλο λιπαντικό μπορεί να κάνει τη διαφορά. Η νοσηλεύτρια και μαία Kara Earthman συνιστά να επιλέγονται προϊόντα ειδικά σχεδιασμένα για κολπική χρήση και να αποφεύγονται αρωματισμένα προϊόντα που μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό.

Στα 30: Το πυελικό έδαφος μπαίνει στο προσκήνιο

Στη δεκαετία των 30, ιδιαίτερα μετά από εγκυμοσύνη και τοκετό, το πυελικό έδαφος μπορεί να αρχίσει να χρειάζεται περισσότερη φροντίδα.

Οι μύες του πυελικού εδάφους στηρίζουν την ουροδόχο κύστη, τη μήτρα και το έντερο και συμμετέχουν στη σεξουαλική λειτουργία. Όταν αποδυναμώνονται, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως μικρές απώλειες ούρων κατά το φτέρνισμα, τον βήχα, το γέλιο ή την άσκηση.

Οι ασκήσεις Kegel μπορούν να βοηθήσουν στην ενδυνάμωση των συγκεκριμένων μυών, αρκεί να γίνονται με τη σωστή τεχνική.

Οι αλλαγές δεν περιορίζονται όμως μόνο στο εσωτερικό. Μετά την εγκυμοσύνη και τον τοκετό, μπορεί να μεταβληθεί η εμφάνιση της περιοχής, ενώ το χρώμα των χειλέων του αιδοίου ενδέχεται να γίνει πιο σκούρο. Αυτές οι διαφοροποιήσεις είναι φυσιολογικές και διαφέρουν σημαντικά από γυναίκα σε γυναίκα.

Την ίδια περίοδο, η σεξουαλική ζωή μπορεί να επηρεαστεί από την κούραση, τις απαιτήσεις της καθημερινότητας, τη φροντίδα των παιδιών ή την ξηρότητα που μπορεί να εμφανιστεί μετά τον τοκετό.

Η Kara Earthman δίνει έμφαση στη χρήση λιπαντικού όταν υπάρχει ξηρότητα, αλλά και στη γενικότερη φροντίδα του εαυτού, μέσω της άσκησης, της χαλάρωσης και της ανοιχτής επικοινωνίας με τον/τη σύντροφο.

Στα 40: Οι ορμόνες αρχίζουν να αλλάζουν

Για πολλές γυναίκες, η δεκαετία των 40 είναι η περίοδος κατά την οποία κάνουν την εμφάνισή τους τα πρώτα σημάδια της περιεμμηνόπαυσης.

Τα επίπεδα των οιστρογόνων αρχίζουν σταδιακά να μεταβάλλονται και ο κύκλος μπορεί να γίνει λιγότερο προβλέψιμος. Παράλληλα, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως κολπική ξηρότητα, ευαισθησία ή ερεθισμός.

Η μείωση των οιστρογόνων επηρεάζει τους κολπικούς ιστούς, οι οποίοι μπορεί να γίνουν πιο λεπτοί και λιγότερο ελαστικοί.

Παράλληλα, μειώνεται η αιμάτωση της περιοχής και μπορεί να μεταβληθεί το κολπικό περιβάλλον, γεγονός που σε ορισμένες γυναίκες συνδέεται με μεγαλύτερη ευαισθησία σε ενοχλήσεις του ουροποιητικού και ουρολοιμώξεις.

Σε αυτή τη φάση, η συζήτηση με τον/τη γυναικολόγο είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η επίμονη ξηρότητα, ο πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή, οι επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις ή οποιαδήποτε ασυνήθιστη αλλαγή δεν χρειάζεται να θεωρούνται «απλώς μέρος της ηλικίας».

Η Kara Earthman χρησιμοποιεί τη φράση «Use it or lose it», αναφερόμενη στη σημασία της σεξουαλικής δραστηριότητας για τη διατήρηση της αιμάτωσης και της ελαστικότητας των ιστών.

Βέβαια, η σεξουαλική επαφή δεν είναι υποχρέωση ούτε ο μοναδικός τρόπος φροντίδας της περιοχής. Η χρήση λιπαντικών και, όταν χρειάζεται, κατάλληλων θεραπειών που προτείνει ο γιατρός μπορούν επίσης να βοηθήσουν σημαντικά.

Μετά τα 50: Η εποχή της εμμηνόπαυσης

Μετά τα 50, πολλές γυναίκες έχουν πλέον περάσει στην εμμηνόπαυση. Η σημαντική πτώση των οιστρογόνων μπορεί να φέρει αλλαγές τόσο στην εμφάνιση όσο και στη λειτουργία του κόλπου και του αιδοίου.

Οι κολπικοί ιστοί μπορεί να γίνουν λεπτότεροι, πιο ξηροί και λιγότερο ελαστικοί. Τα χείλη, ο κόλπος και ο τράχηλος μπορεί σταδιακά να αλλάξουν σε μέγεθος και εμφάνιση, ενώ οι τρίχες του αιδοίου μπορεί να γίνουν πιο λεπτές, αραιές και γκριζωπές.

Η μειωμένη φυσική λίπανση μπορεί να κάνει τη σεξουαλική επαφή λιγότερο άνετη ή ακόμη και επώδυνη. Ένα κατάλληλο λιπαντικό μπορεί να περιορίσει την τριβή και να προσφέρει μεγαλύτερη άνεση.

Και εδώ, όμως, υπάρχουν λύσεις. Αν η ξηρότητα ή ο πόνος επιμένουν, ο/η γυναικολόγος μπορεί να προτείνει την κατάλληλη αντιμετώπιση. Αντίστοιχα, η σεξουαλική απόλαυση δεν χρειάζεται να περιορίζεται στη διείσδυση. Διαφορετικές μορφές ερωτικής επαφής ή η χρήση σεξουαλικών βοηθημάτων μπορούν να αποτελέσουν επιλογές, εφόσον η γυναίκα αισθάνεται άνετα.

Οι ουρολοιμώξεις μπορεί επίσης να γίνουν συχνότερες μετά την εμμηνόπαυση. Η καλή ενυδάτωση είναι σημαντική, ενώ συμπτώματα όπως κάψιμο κατά την ούρηση, συχνουρία ή πόνος χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση και, όταν επιβεβαιώνεται λοίμωξη, την κατάλληλη θεραπεία.

Δεν υπάρχει «σωστός» κόλπος

Ίσως το σημαντικότερο που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη εικόνα ή ένας τρόπος με τον οποίο «πρέπει» να μοιάζει ο γυναικείος κόλπος.

Το χρώμα, το σχήμα, το μέγεθος των χειλέων, η ποσότητα των εκκρίσεων και η φυσική λίπανση διαφέρουν σημαντικά από γυναίκα σε γυναίκα. Και όλα αυτά μπορούν να αλλάζουν φυσιολογικά με την ηλικία, τις ορμόνες, την εγκυμοσύνη και άλλες αλλαγές του οργανισμού.

Η φροντίδα της intimate περιοχής δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκη. Ο κόλπος διαθέτει τον δικό του φυσικό μηχανισμό καθαρισμού και, επομένως, δεν χρειάζονται εσωτερικές πλύσεις ή αρωματισμένα προϊόντα. Μάλιστα, η υπερβολική χρήση τέτοιων προϊόντων μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό ή να διαταράξει τη φυσιολογική ισορροπία της περιοχής.

Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι να γνωρίζεις το σώμα σου και να αναγνωρίζεις τις αλλαγές που είναι φυσιολογικές για εσένα.

Από τα 20 έως τα 50 και μετά, το σώμα αλλάζει — και αυτό είναι μέρος της φυσιολογικής ζωής. Η σωστή ενημέρωση, η φροντίδα του πυελικού εδάφους, η ασφαλής σεξουαλική ζωή και η τακτική επικοινωνία με τον/τη γυναικολόγο μπορούν να σε βοηθήσουν να αισθάνεσαι άνετα και καλά με το σώμα σου σε κάθε ηλικία.

Η μελέτη: chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://d3nkl3psvxxpe9.cloudfront.net/documents/YG-Archive-WomensBodiesInternal-070219.pdf