Η σχέση με έναν ναρκισσιστή μπορεί να σε εξαντλήσει ψυχικά και συναισθηματικά, αφήνοντάς σε με την αίσθηση ότι άδειασες από τον εαυτό σου. Το να απομακρυνθείς από έναν τέτοιο άνθρωπο δεν είναι απλό· συχνά μοιάζει σχεδόν αδύνατο. Κι όμως, η κατανόηση του μηχανισμού αυτής της σχέσης είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα προς την απελευθέρωση.

Αν δεν το έχεις ζήσει, δύσκολα το πιστεύεις. Ο τρόπος που προσεγγίζει ένας ναρκισσιστής είναι μαγνητικός. Από την πρώτη στιγμή σε κάνει να νιώθεις μοναδικός/ή, σαν να σε βλέπει βαθύτερα από οποιονδήποτε άλλον. Προσέχει τις λεπτομέρειες, τα λόγια σου, την εμφάνισή σου, ακόμα και τις σιωπές σου. Δημιουργεί την ψευδαίσθηση μιας βαθιάς σύνδεσης – και αυτό σε γοητεύει γρήγορα και έντονα. Το ερώτημα, όμως, είναι: τι νιώθει πραγματικά εκείνος;

Τι σημαίνει να βρίσκεσαι σε σχέση με έναν ναρκισσιστή;

Τα τελευταία χρόνια γίνεται όλο και περισσότερη συζήτηση γύρω από τον ναρκισσισμό, καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν βοήθεια για σχέσεις που τους πληγώνουν. Και όχι άδικα. Μια σχέση με ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά συχνά εξελίσσεται από επώδυνη σε ψυχολογικά κακοποιητική.

Στην αρχή όλα μοιάζουν ιδανικά, σχεδόν κινηματογραφικά. Στην πορεία, όμως, αποκαλύπτεται η έλλειψη ουσιαστικής συναισθηματικής επαφής. Η οικειότητα βιώνεται ως απειλή και όχι ως σύνδεση. Η σεξουαλική επαφή δεν λειτουργεί ως μοίρασμα, αλλά ως επιβεβαίωση εικόνας και δύναμης. Η προσέγγιση και η απόσυρση εναλλάσσονται στρατηγικά, δημιουργώντας σύγχυση και εξάρτηση.

Η σύγχρονη ψηφιακή εποχή ενισχύει αυτή τη δυναμική, προσφέροντας αμέτρητες ευκαιρίες επιβεβαίωσης χωρίς δέσμευση. Το αποτέλεσμα είναι ένας σύντροφος που νιώθει αόρατος, ανεπαρκής και συναισθηματικά εξουθενωμένος.

Πότε καταλαβαίνεις ότι πρέπει να φύγεις;

Η στιγμή της συνειδητοποίησης έρχεται όταν καταλάβεις ότι έχεις χάσει την αξιοπρέπειά σου, ότι αμφισβητείς διαρκώς τον εαυτό σου και ότι η συναισθηματική σου ενέργεια έχει εξαντληθεί. Παρ’ όλα αυτά, το να φύγεις δεν είναι εύκολο. Ο ναρκισσιστής έχει έναν τρόπο να σε κρατά κοντά, να σε τραβά πίσω με ένα βλέμμα, μια υπόσχεση ή μια στιγμιαία τρυφερότητα. Και αυτό συχνά σε γεμίζει θυμό προς τον ίδιο σου τον εαυτό.

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να απομακρυνθείς;

Αυτό που στην πραγματικότητα ερωτεύεσαι δεν είναι το άτομο, αλλά η ελπίδα να επουλώσεις μια παλιά πληγή. Πρόκειται για σχέσεις στις οποίες επενδύονται ασυνείδητες ανάγκες και προσδοκίες επανόρθωσης. Συχνά επαναλαμβάνεται ένα γνώριμο μοτίβο από την παιδική ηλικία: η ανάγκη να κερδίσεις την αγάπη ενός συναισθηματικά απόμακρου γονέα.

Χωρίς να το συνειδητοποιείς, προσπαθείς να αποδείξεις την αξία σου, να γίνεις «αρκετός/ή», να αγαπηθείς επιτέλους όπως τότε που δεν αγαπήθηκες. Και σε αυτή την προσπάθεια δίνεις όλο και περισσότερα, μέχρι να μη σου μείνει τίποτα. Εκεί εμφανίζεται το υπαρξιακό κενό: Ποιος είμαι; Τι θέλω; Πώς έφτασα εδώ;

Πώς ξεκινά η πραγματική ανάρρωση;

Η έξοδος από μια τέτοια σχέση δεν ολοκληρώνεται απλώς με τον χωρισμό. Χρειάζεται βαθιά κατανόηση: όχι μόνο του τι έκανε ο άλλος, αλλά και του γιατί επιλέχθηκε. Μόνο όταν κάποιος έρθει σε επαφή με το ασυνείδητο μοτίβο που επαναλαμβάνει, μπορεί να σταματήσει να το αναπαράγει.

Στο τέλος μιας σχέσης με ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά, αυτό που χάνεται δεν είναι μόνο ο σύντροφος, αλλά και η προσωπική ταυτότητα. Ο άνθρωπος καλείται να αντιμετωπίσει τη σκληρή αλήθεια ότι δεν ήταν ποτέ πραγματικά ορατός, αλλά λειτούργησε ως καθρέφτης για τον άλλον.

Η θεραπεία δεν αφορά απλώς την αποκατάσταση της αυτοεκτίμησης. Αφορά τη βαθιά κατανόηση ότι η αξία ενός ανθρώπου δεν εξαρτάται από το πόσο επιθυμητός είναι για κάποιον άλλον. Είναι μια απαιτητική αλλά λυτρωτική διαδικασία, μέσα από την οποία μαθαίνει κανείς να υπάρχει αυθεντικά – όχι για να εντυπωσιάζει, αλλά για να είναι.

Κάτι ακόμα που αξίζει να ειπωθεί

Η κατανόηση του ναρκισσισμού δεν αφορά μόνο τις ερωτικές σχέσεις, αλλά και τον τρόπο ανατροφής των παιδιών. Ο τρόπος που ένας γονιός προσφέρει αγάπη, όρια και αποδοχή παίζει καθοριστικό ρόλο στο αν ένα παιδί θα μάθει να σχετίζεται αυθεντικά ή να ζει μέσα από την εικόνα και την επιβεβαίωση.

Η απελευθέρωση από μια τέτοια σχέση δεν είναι απλώς μια απομάκρυνση από έναν άνθρωπο. Είναι μια επιστροφή στον εαυτό.