Για χρόνια κυκλοφορεί η ιδέα ότι η ζάχαρη αποτελεί την «τροφή» των καρκινικών κυττάρων. Ωστόσο, η σύγχρονη επιστημονική άποψη είναι πιο σύνθετη και απομακρύνεται από αυτή την απλοϊκή εξήγηση.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει άμεση σχέση όπου η ζάχαρη «τρέφει» τον καρκίνο. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι η υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση σωματικού βάρους και παχυσαρκία, μια κατάσταση που σχετίζεται με χρόνια φλεγμονή στον οργανισμό. Και η φλεγμονή, με τη σειρά της, μπορεί να δημιουργήσει ένα περιβάλλον πιο ευνοϊκό για την ανάπτυξη διαφόρων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου.

Τι λένε οι ειδικοί για τη ζάχαρη και τον καρκίνο

Σε επιστημονικές συζητήσεις γύρω από τη διατροφή και τον καρκίνο, όπως αυτή με τη Δρ. Svetlana Bajalica Lagercrantz, καθηγήτρια στο Τμήμα Ογκολογίας-Παθολογίας του Karolinska Institutet, τονίζεται ότι:

• Η ζάχαρη από μόνη της δεν αυξάνει άμεσα τον κίνδυνο καρκίνου
• Η υπερκατανάλωσή της μπορεί να συμβάλει σε παχυσαρκία
• Η παχυσαρκία σχετίζεται με χρόνια φλεγμονώδη κατάσταση στο σώμα
• Η φλεγμονή μπορεί να ευνοήσει την ανάπτυξη καρκινικών διεργασιών

Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν είναι η ζάχαρη ως «καύσιμο για τον καρκίνο», αλλά οι συνολικές μεταβολικές επιπτώσεις μιας κακής διατροφής.

Ο πραγματικός ύποπτος: η διατροφή πλούσια σε λιπαρά

Νεότερα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι ένας πιο σημαντικός διατροφικός παράγοντας μπορεί να είναι η υπερβολική κατανάλωση λιπαρών, ιδιαίτερα σε συγκεκριμένα πλαίσια.

Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό APL Bioengineering από ερευνητές του Πανεπιστημίου Princeton εξέτασε τη σχέση διατροφής και καρκίνου του μαστού, εστιάζοντας στον τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού — έναν από τους πιο επιθετικούς και δύσκολους στη θεραπεία υποτύπους.

Πώς έγινε η έρευνα

Οι επιστήμονες δημιούργησαν εργαστηριακά μοντέλα όγκων και τα τοποθέτησαν σε συνθήκες που προσομοίαζαν το ανθρώπινο αίμα, προσαρμοσμένο σε διαφορετικά διατροφικά περιβάλλοντα.

Συγκεκριμένα, μελέτησαν την επίδραση τεσσάρων διαφορετικών μεταβολικών καταστάσεων:

• υψηλή γλυκόζη
• υψηλή ινσουλίνη
• υψηλά κετονικά σώματα
• υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά

Αυτό τους επέτρεψε να δουν πώς το «διατροφικό περιβάλλον» μπορεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά των καρκινικών κυττάρων σε επίπεδο ανάπτυξης και εξάπλωσης.

Τι ανακάλυψαν οι επιστήμονες

Το πιο σημαντικό εύρημα ήταν ότι η διατροφή υψηλή σε λιπαρά φαίνεται να:

• επιταχύνει την ανάπτυξη των όγκων
• ενισχύει την ικανότητα εισβολής τους σε γειτονικούς ιστούς
• αυξάνει την έκφραση του ενζύμου MMP1

Το ένζυμο MMP1 σχετίζεται με την αποδόμηση της εξωκυτταρικής μήτρας — του «δικτύου» που στηρίζει τα κύτταρα — και έχει συνδεθεί με πιο επιθετική μορφή καρκίνου και χειρότερη πρόγνωση.

Γιατί η διατροφή επηρεάζει τον καρκίνο πιο περίπλοκα απ’ όσο νομίζουμε

Οι ερευνητές τονίζουν ότι ο καρκίνος δεν επηρεάζεται από μεμονωμένες τροφές, αλλά από ένα πολύπλοκο βιολογικό σύστημα που περιλαμβάνει:

• το ανοσοποιητικό σύστημα
• τον μεταβολισμό
• το μικροβίωμα του εντέρου
• τις ορμονικές αλλαγές
• το μικροπεριβάλλον των ιστών

Επιπλέον, τα κύτταρα του σώματος δεν βρίσκονται σε «στατική κατάσταση», αλλά περιβάλλονται από ενδιάμεσο υγρό που ανανεώνεται συνεχώς και μεταφέρει θρεπτικά συστατικά, ορμόνες και άλλες ουσίες. Αυτό καθιστά τη μελέτη της διατροφής στον καρκίνο ιδιαίτερα σύνθετη.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για το μέλλον της έρευνας

Οι επιστήμονες σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν αυτά τα μοντέλα για να εξετάσουν και άλλες μορφές καρκίνου, αλλά και την επίδραση της διατροφής σε θεραπείες όπως η χημειοθεραπεία.

Όπως αναφέρουν, στο μέλλον θα μπορούσε να γίνει ακόμη και εξατομικευμένη διατροφική καθοδήγηση για ασθενείς, ανάλογα με τον τύπο θεραπείας που λαμβάνουν.

Συμπέρασμα

Η ιδέα ότι «η ζάχαρη τρέφει τον καρκίνο» δεν επιβεβαιώνεται επιστημονικά. Αντίθετα, η συνολική εικόνα δείχνει ότι η παχυσαρκία και η χρόνια φλεγμονή παίζουν πιο άμεσο ρόλο.

Παράλληλα, νέα δεδομένα δείχνουν ότι μια διατροφή πλούσια σε λιπαρά μπορεί να επηρεάσει πιο έντονα την ανάπτυξη ορισμένων καρκινικών όγκων.

Το βασικό συμπέρασμα παραμένει το ίδιο: δεν υπάρχει μία τροφή που προκαλεί ή αποτρέπει τον καρκίνο, αλλά ένα συνολικό διατροφικό και μεταβολικό περιβάλλον που επηρεάζει τον κίνδυνο και την εξέλιξή του.