Για πολλά χρόνια, ο καρκίνος του παγκρέατος θεωρούνταν μία από τις πιο δύσκολες και επιθετικές μορφές καρκίνου. Οι διαθέσιμες θεραπείες πρόσφεραν περιορισμένα αποτελέσματα και οι περισσότεροι ασθενείς είχαν ελάχιστες επιλογές. Οι επιστήμονες μάλιστα πίστευαν πως τα βιολογικά χαρακτηριστικά της νόσου καθιστούσαν σχεδόν αδύνατη την ανάπτυξη αποτελεσματικού φαρμάκου.

Σήμερα όμως, μια νέα πειραματική θεραπεία φαίνεται να αλλάζει τα δεδομένα και να δημιουργεί ελπίδες εκεί όπου μέχρι πρόσφατα υπήρχε μόνο απαισιοδοξία.

Το νέο φάρμακο που δίνει ελπίδα στους ασθενείς

Το φάρμακο daraxonrasib θεωρείται από πολλούς ειδικούς μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις στην ογκολογία μετά την εμφάνιση της ανοσοθεραπείας πριν από περίπου 15 χρόνια. Η θεραπεία βρίσκεται πλέον κοντά στην έγκριση από τις αρμόδιες αρχές και ήδη έχει τραβήξει το ενδιαφέρον της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας.

Αυτό που κάνει το daraxonrasib να ξεχωρίζει είναι ότι στοχεύει μια πρωτεΐνη που βρίσκεται πίσω από την ανάπτυξη πολλών ιδιαίτερα επιθετικών όγκων. Η πρωτεΐνη αυτή, γνωστή ως KRAS, εμφανίζει μεταλλάξεις όχι μόνο στον καρκίνο του παγκρέατος αλλά και σε αρκετές μορφές καρκίνου του πνεύμονα και του παχέος εντέρου — τρεις από τις βασικότερες αιτίες θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως.

Η πρωτεΐνη KRAS που θεωρούνταν “άτρωτη”

Για δεκαετίες, η KRAS αποτελούσε έναν από τους μεγαλύτερους γρίφους της ιατρικής έρευνας. Οι επιστήμονες γνώριζαν ότι η συγκεκριμένη πρωτεΐνη παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανεξέλεγκτη ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων, ωστόσο δεν μπορούσαν να τη “χτυπήσουν” αποτελεσματικά.

Η ερευνήτρια Adrienne Cox δήλωσε πως κάθε νέα ανακάλυψη ανέτρεπε όσα θεωρούνταν δεδομένα στην επιστήμη. Αντίστοιχα, η Marina Pasca di Magliano εξήγησε ότι για χρόνια οι περισσότεροι ειδικοί θεωρούσαν αδύνατη τη δημιουργία φαρμάκου που θα μπορούσε να στοχεύσει την KRAS.

Η πρωτεΐνη είχε χαρακτηριστεί σαν μια “λεία και λιπαρή επιφάνεια”, πάνω στην οποία κανένα φάρμακο δεν μπορούσε να προσκολληθεί αποτελεσματικά. Παρ’ όλα αυτά, νέες τεχνολογίες στη φαρμακευτική χημεία επέτρεψαν στους ερευνητές να δημιουργήσουν μόρια που “δένονται” με την KRAS και εμποδίζουν τη δράση της.

Πώς κατάφεραν οι επιστήμονες να φτάσουν στην ανακάλυψη
Η επιτυχία αυτή δεν ήρθε ξαφνικά. Βασίστηκε σε δεκαετίες έρευνας που χρηματοδοτήθηκαν τόσο από δημόσιους οργανισμούς όσο και από ιδιωτικά ιδρύματα.

Σημαντικό ρόλο έπαιξαν:

• τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ,
• το Howard Hughes Medical Institute,
• αλλά και πολλές φαρμακευτικές εταιρείες που επένδυσαν στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών.

Η Revolution Medicines, η εταιρεία που αναπτύσσει το daraxonrasib, κατάφερε να μετατρέψει χρόνια βασικής έρευνας σε μια θεραπεία που ήδη δείχνει εντυπωσιακά αποτελέσματα στις κλινικές δοκιμές.

Τι δείχνουν μέχρι τώρα οι κλινικές μελέτες

Το φάρμακο χορηγείται σε μορφή χαπιών και σε αρκετούς ασθενείς:

• επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου,
• μειώνει το μέγεθος των όγκων,
• και παρατείνει αισθητά την επιβίωση.

Ο FDA έχει ήδη εντάξει το φάρμακο σε διαδικασία ταχείας αξιολόγησης, ενώ ορισμένοι ασθενείς αποκτούν πρόωρη πρόσβαση στη θεραπεία μέσω ειδικών προγραμμάτων.

Παρόλα αυτά, οι επιστήμονες τονίζουν πως δεν πρόκειται ακόμη για οριστική θεραπεία. Σε αρκετές περιπτώσεις ο οργανισμός φαίνεται να αναπτύσσει αντίσταση με την πάροδο του χρόνου, ενώ δεν ανταποκρίνονται όλοι οι ασθενείς με τον ίδιο τρόπο.

Οι παρενέργειες και οι δυσκολίες

Όπως συμβαίνει με πολλές αντικαρκινικές θεραπείες, έτσι και το daraxonrasib συνοδεύεται από παρενέργειες, όπως:

• έντονη κόπωση,
• ναυτία,
• διάρροια,
• δερματικά εξανθήματα,
• και επώδυνες αλλοιώσεις στα δάχτυλα.

Ωστόσο, αρκετοί ειδικοί επισημαίνουν ότι οι ασθενείς με καρκίνο του παγκρέατος μέχρι σήμερα είχαν κυρίως την επιλογή εξαντλητικών χημειοθεραπειών με πολύ περιορισμένα αποτελέσματα.

Γιατί ο καρκίνος του παγκρέατος είναι τόσο επικίνδυνος

Το πάγκρεας βρίσκεται βαθιά μέσα στην κοιλιακή χώρα και συμμετέχει τόσο στην πέψη όσο και στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα. Ο καρκίνος σε αυτό το όργανο συχνά δεν εμφανίζει συμπτώματα στα αρχικά στάδια, με αποτέλεσμα να διαγιγνώσκεται αργά.

Στα προχωρημένα στάδια:

• οι πιθανότητες επιβίωσης μειώνονται δραματικά,
• ενώ μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό ασθενών με μεταστάσεις καταφέρνει να ζήσει περισσότερο από πέντε χρόνια.

Κάθε χρόνο, η νόσος προκαλεί σχεδόν 470.000 θανάτους παγκοσμίως, γεγονός που την καθιστά μία από τις πιο θανατηφόρες μορφές καρκίνου.

Μια νέα εποχή στην αντιμετώπιση του καρκίνου;

Η επιτυχία του daraxonrasib έχει ήδη ανοίξει τον δρόμο για δεκάδες νέες θεραπείες που στοχεύουν την KRAS και άλλες παρόμοιες πρωτεΐνες. Πολλές φαρμακευτικές εταιρείες επενδύουν πλέον σε αυτή τη στρατηγική, ελπίζοντας ότι στο μέλλον θα μπορούν να μετατρέψουν ακόμα και τους πιο επιθετικούς καρκίνους σε χρόνιες και διαχειρίσιμες ασθένειες.

Αν και οι ειδικοί παραμένουν προσεκτικοί, η συγκεκριμένη ανακάλυψη θεωρείται ήδη ιστορική, καθώς απέδειξε ότι ακόμη και οι στόχοι που η επιστήμη χαρακτήριζε κάποτε “αδύνατους”, τελικά μπορούν να κατακτηθούν.