Ο φόβος της απόρριψης αποτελεί ένα από τα πιο έντονα και διαδεδομένα συναισθήματα της σύγχρονης εποχής. Τα τελευταία χρόνια, φαίνεται να ενισχύεται σημαντικά, καθώς οι απαιτήσεις, οι προσδοκίες και τα πρότυπα που καλούμαστε να ανταποκριθούμε έχουν αυξηθεί δραματικά.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, πολλοί άνθρωποι δεν φοβούνται απλώς την απόρριψη, φοβούνται τι αυτή σημαίνει για την αξία τους ως πρόσωπα.

Οι αυξημένες προσδοκίες και το εσωτερικό χάσμα

Η σύγχρονη κοινωνία προωθεί διαρκώς την ιδέα της αυτοβελτίωσης:

• «Να γίνεις καλύτερος»
• «Να εξελιχθείς»
• «Να πετύχεις»

Αν και αυτά τα μηνύματα έχουν θετική βάση, συχνά δημιουργούν ένα επικίνδυνο χάσμα:

• Ανάμεσα σε αυτό που είμαι και σε αυτό που «πρέπει» να είμαι
• Ανάμεσα σε αυτό που κάνω και σε αυτό που θα ήθελα να κάνω

Το αποτέλεσμα είναι η ενίσχυση αρνητικών συναισθημάτων:

• Αίσθημα ανεπάρκειας
• Φόβος αποτυχίας
• Χαμηλή αυτοεκτίμηση

Μέσα σε αυτό το ψυχικό τοπίο, η πιθανότητα απόρριψης βιώνεται ως επιβεβαίωση όλων των παραπάνω φόβων.

Ο φόβος της διεκδίκησης

Ένας άνθρωπος που φοβάται την απόρριψη συχνά αποφεύγει:

• Να εκφράσει αυτό που θέλει
• Να διεκδικήσει μια σχέση
• Να θέσει όρια

Η σκέψη δεν είναι «θα προσπαθήσω και ίσως δεν πετύχω», αλλά:

«Αν απορριφθώ, σημαίνει ότι δεν αξίζω»

Έτσι, πολλοί επιλέγουν το «τίποτα» από το «ρίσκο», θεωρώντας –λανθασμένα– ότι προστατεύονται.

Οι ρίζες: Το γονεϊκό μήνυμα και η απουσία του “όχι”

Ο φόβος της απόρριψης συχνά ξεκινά από νωρίς, μέσα από τη γονεϊκή στάση.

Όταν το παιδί:

• Δεν μαθαίνει να ακούει «όχι»
• Μεγαλώνει με την πεποίθηση ότι είναι πάντα «το καλύτερο»
• Δεν έρχεται σε επαφή με την αποτυχία

τότε δημιουργείται μια ψευδαίσθηση:

Ότι ο άλλος “οφείλει” να το αποδέχεται.

Όταν αυτή η πεποίθηση συγκρούεται με την πραγματικότητα της ζωής, η απόρριψη βιώνεται ως:

• Αδικία
• Προσωπική ήττα
• Κατάρρευση της αυτοεικόνας

Η απόρριψη ως εμπειρία ζωής – όχι ως απειλή

Η πραγματικότητα είναι διαφορετική:

Η απόρριψη δεν είναι εξαίρεση. Είναι μέρος της ζωής.

Και μάλιστα:

• Οι απορρίψεις μας μαθαίνουν να αντέχουμε
• Μας βοηθούν να κατανοούμε τα όριά μας
• Μας ωριμάζουν συναισθηματικά

Αντίθετα, η απουσία αποτυχίας δημιουργεί εύθραυστες προσωπικότητες που δυσκολεύονται να διαχειριστούν την πραγματικότητα.

Με έναν τρόπο, θα μπορούσαμε να πούμε:

Οι νίκες μάς μαθαίνουν να υποφέρουμε, ενώ οι απορρίψεις μάς μαθαίνουν να ζούμε…

«Διεκδίκησε τη χυλόπιτα»: Μια διαφορετική οπτική

Στην ελληνική κουλτούρα υπάρχει μια φράση με ιδιαίτερο νόημα:

«Φάε τη χυλόπιτα».

Πίσω από το χιούμορ, κρύβεται μια βαθιά ψυχολογική αλήθεια:

• Ο άνθρωπος που δεν έχει απορριφθεί, δεν έχει εκτεθεί
• Και όποιος δεν εκτίθεται, δεν ζει πραγματικά

Η αποφυγή της απόρριψης δεν είναι προστασία. Είναι περιορισμός.

Η “γυάλα” της υπερπροστασίας

Πολλοί άνθρωποι μεγαλώνουν μέσα σε ένα προστατευμένο περιβάλλον, όπου:

• Αποφεύγεται η ματαίωση
• Ελαχιστοποιείται η δυσκολία
• Εξιδανικεύεται η εικόνα του εαυτού

Αυτό όμως δημιουργεί μια «γυάλα». Και μέσα σε αυτή:

• Δεν υπάρχει πραγματική εξέλιξη
• Δεν υπάρχει ανθεκτικότητα
• Δεν υπάρχει προετοιμασία για την πραγματική ζωή

Όταν το άτομο βρεθεί εκτός αυτής της γυάλας, η σύγκρουση με την πραγματικότητα είναι απότομη και συχνά επώδυνη.

Τι χρειάζεται να αλλάξει;

Για να μειωθεί ο φόβος της απόρριψης, χρειάζεται μια εσωτερική μετατόπιση:

• Να αποσυνδεθεί η αξία μας από την αποδοχή των άλλων
• Να επαναπροσδιορίσουμε την αποτυχία ως εμπειρία μάθησης
• Να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να εκτεθεί

Και κυρίως:

Να επιλέξουμε τη διεκδίκηση αντί της αποφυγής.

Συμπέρασμα

Η πιθανότητα της απόρριψης είναι πάντα υπαρκτή.
Αλλά εξίσου υπαρκτή είναι και η πιθανότητα της σύνδεσης, της επιτυχίας και της χαράς.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι «θα απορριφθώ;»
Αλλά: «Είμαι διατεθειμένος να ζήσω;»

Γιατί τελικά, ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι η απόρριψη.
Είναι να μείνουμε στάσιμοι, εγκλωβισμένοι στον φόβο, επιλέγοντας το ασφαλές «τίποτα».

Δρ Θάνος Ασκητής

Ψυχίατρος – Σεξολόγος
Πρόεδρος του Ιατρικού Κέντρου Ψυχικής & Σεξουαλικής Υγείας Λευκωσίας

Social media:

Του Ιατρικού Κέντρου Ψυχικής & Σεξουαλικής Υγείας για το επίσημο site https://www.askitis.cy/ και για τη σελίδα στο Facebook https://www.facebook.com/@thanos.kyprou/?locale=el_GR

Του Δρ Θάνου Ασκητή για Facebook https://www.facebook.com/Dr.Thanos.Askitis/?locale=el_GR

Instagram https://www.instagram.com/thanos_askitis/?hl=el

TikTok https://www.tiktok.com/@draskitis

YouTube https://whttps://www.youtube.com/@thanosaskitis6425ww.youtube.com/@thanosaskitis6425

O αριθμός της Συμβουλευτικής Γραμμής Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας: +30 210 7 79 79 79