Σύμφωνα με στοιχεία από την Associated Press, δεν υπάρχει μία «μαγική συνταγή» για να αποτρέψουμε πλήρως την άνοια ή τη φυσιολογική γνωστική φθορά που συνδέεται με τη γήρανση. Ωστόσο, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι ο εγκέφαλος μπορεί να «γυμναστεί» με ποικιλία δραστηριοτήτων, ενισχύοντας τις γνωστικές λειτουργίες και καθυστερώντας τα συμπτώματα της νόσου.

Γνωστική άσκηση: Περισσότερο από ένα σταυρόλεξο

Η κλασική ιδέα ότι η καθημερινή λύση σταυρολέξων αρκεί για την εκγύμναση του εγκεφάλου είναι παραπλανητική. Σύμφωνα με νευροψυχολόγους, τέτοιου είδους δραστηριότητες βελτιώνουν κυρίως δεξιότητες που σχετίζονται με τη συγκεκριμένη άσκηση. Οι έρευνες δείχνουν ότι ποικιλία δραστηριοτήτων, που διεγείρουν διαφορετικές γνωστικές λειτουργίες, προσφέρει μεγαλύτερα οφέλη.

Μελέτες συνδέουν τη δια βίου μάθηση με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας και Αλτσχάιμερ. Τέτοιες δραστηριότητες περιλαμβάνουν:

• Το διάβασμα και τη γραφή
• Την εκμάθηση ξένης γλώσσας
• Παιχνίδια στρατηγικής, όπως σκάκι
• Λύση γρίφων και παζλ
• Επισκέψεις σε μουσεία και πολιτιστικές δραστηριότητες

Η Andrea Zammit, επικεφαλής της μελέτης στο Rush University Medical Center, εξηγεί ότι αυτές οι δραστηριότητες «τεντώνουν» τον εγκέφαλο, ενεργοποιώντας διαφορετικά γνωστικά συστήματα και ενισχύοντας τις νευρικές συνδέσεις.

Ποτέ δεν είναι αργά να ξεκινήσετε

Ακόμη και αν δεν είχατε προηγούμενη πνευματική δραστηριότητα, η μέση ηλικία είναι κρίσιμη για την ενίσχυση της γνωστικής ανθεκτικότητας. Οι ειδικοί συνιστούν να επιλέγετε κάτι που σας ενδιαφέρει πραγματικά και να το συνεχίζετε σταθερά, από τη μουσική μέχρι την παρατήρηση πουλιών ή ειδικά παιχνίδια εκπαίδευσης εγκεφάλου.

Παράλληλα, η σωματική υγεία επηρεάζει άμεσα την εγκεφαλική λειτουργία. Τακτική άσκηση, ποιοτικός ύπνος, έλεγχος της αρτηριακής πίεσης και η σωστή πρόληψη λοιμώξεων είναι βασικοί παράγοντες για την προστασία της γνωστικής υγείας. Ο Ronald Petersen από τη Mayo Clinic επισημαίνει ότι οι αλλαγές στον τρόπο ζωής δεν αποτρέπουν πλήρως την άνοια, αλλά μπορούν να επιβραδύνουν τη γνωστική φθορά.

Το «γνωστικό απόθεμα» και η ανθεκτικότητα του εγκεφάλου

Η μελέτη της Zammit παρακολούθησε περίπου 2.000 άτομα ηλικίας 53 έως 100 ετών για οκτώ χρόνια. Διαπιστώθηκε ότι όσοι είχαν πιο ενεργή πνευματική ζωή εμφάνισαν την άνοια περίπου πέντε χρόνια αργότερα από όσους είχαν λιγότερη πνευματική δραστηριότητα. Ακόμη και αν στους εγκεφάλους κάποιων υπήρχαν παθολογικά χαρακτηριστικά της νόσου, οι συμμετέχοντες με ενεργή δια βίου μάθηση διατήρησαν καλύτερη μνήμη και αργότερη γνωστική εξασθένηση. Οι επιστήμονες αποκαλούν αυτό το φαινόμενο «γνωστικό απόθεμα» – η συνεχής μάθηση ενισχύει τις νευρικές συνδέσεις και κάνει τον εγκέφαλο πιο ανθεκτικό στη γήρανση.

Άλλες δραστηριότητες που ενισχύουν τον εγκέφαλο

Η εκμάθηση μουσικού οργάνου φαίνεται να βελτιώνει τη νευροπλαστικότητα, ενώ κοινωνικές δραστηριότητες, όπως λέσχες ανάγνωσης ή επιτραπέζια παιχνίδια, συνδυάζουν πνευματική και κοινωνική διέγερση. Η Jessica Langbaum από το Banner Alzheimer’s Institute τονίζει ότι η ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών επηρεάζει την καθημερινή ζωή, από την οδήγηση έως την ικανότητα να διεκπεραιώνουμε πολλές εργασίες ταυτόχρονα.

Συμπέρασμα

Η ενεργή πνευματική ζωή, η συνεχής μάθηση και η ποικιλία δραστηριοτήτων φαίνεται ότι ενισχύουν τη γνωστική ανθεκτικότητα και μειώνουν τον κίνδυνο άνοιας. Η καλή φυσική υγεία, ο ύπνος και η κοινωνική αλληλεπίδραση λειτουργούν συμπληρωματικά, καθιστώντας τον εγκέφαλο πιο ανθεκτικό στις επιπτώσεις της ηλικίας και των νευροεκφυλιστικών νόσων.