Κρύα δάχτυλα ενώ όλοι γύρω σου αισθάνονται ζέστη; Τις περισσότερες φορές δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου τα επίμονα κρύα άκρα μπορεί να συνδέονται με μια υποκείμενη κατάσταση και χρειάζεται να το συζητήσεις με τον γιατρό σου.

Έχεις φορέσει ζακέτα, έχεις σκεπαστεί με κουβέρτα και παρ' όλα αυτά τα χέρια και τα πόδια σου παραμένουν παγωμένα; Αν σου συμβαίνει συχνά, δεν είσαι ο μόνος άνθρωπος.

Για αρκετούς ανθρώπους, τα κρύα άκρα αποτελούν απλώς ένα χαρακτηριστικό του οργανισμού τους. Όταν το σώμα εκτίθεται σε χαμηλές θερμοκρασίες, τα αιμοφόρα αγγεία των χεριών και των ποδιών συστέλλονται φυσιολογικά. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται η απώλεια θερμότητας από τα άκρα και διατηρείται περισσότερη θερμότητα στον κορμό, όπου βρίσκονται τα ζωτικά όργανα.

Όπως εξηγεί ο Αμερικανός αγγειολόγος G. Jay Bishop, πρόκειται για έναν φυσιολογικό μηχανισμό του οργανισμού. Επομένως, το να αισθάνεσαι τα δάχτυλά σου κρύα όταν βρίσκεσαι σε ένα ψυχρό περιβάλλον δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα.

Τι γίνεται όμως όταν έξω έχει ζέστη, βρίσκεσαι μέσα σε ένα ζεστό σπίτι και τα πόδια σου εξακολουθούν να είναι παγωμένα;

Σε αυτή την περίπτωση αξίζει να αναζητήσεις την πιθανή αιτία.

Μπορεί απλώς να είναι ένα χαρακτηριστικό του οργανισμού σου

Ας ξεκινήσουμε από το πιο απλό σενάριο: μπορεί να μην υπάρχει κάποια ασθένεια πίσω από τα κρύα χέρια και πόδια.

Μερικοί άνθρωποι έχουν από τη φύση τους μεγαλύτερη ευαισθησία στο κρύο ή διαφορετική αγγειακή απόκριση στα άκρα. Όπως εξηγεί ο G. Jay Bishop, δεν εντοπίζεται πάντα μια συγκεκριμένη ιατρική αιτία σε ανθρώπους που έχουν μονίμως κρύα χέρια ή πόδια.

Αν όμως το σύμπτωμα είναι καινούργιο, έχει γίνει πιο έντονο ή συνοδεύεται από άλλα ενοχλήματα, καλό είναι να αναφερθεί στον γιατρό, ώστε να αποκλειστούν άλλες πιθανές αιτίες.

Ο υποθυρεοειδισμός μπορεί να σε κάνει να κρυώνεις περισσότερο

Ο θυρεοειδής αδένας παίζει σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση του μεταβολισμού και της θερμοκρασίας του σώματος.

Όταν ο θυρεοειδής δεν παράγει επαρκείς ποσότητες ορμονών, ο οργανισμός μπορεί να δυσκολεύεται περισσότερο να διατηρήσει τη θερμοκρασία του. Έτσι, ένα άτομο με υποθυρεοειδισμό μπορεί να αισθάνεται κρύο πολύ πιο εύκολα από τους άλλους.

Μάλιστα, περίπου οι μισοί άνθρωποι με υποθυρεοειδισμό αναφέρουν δυσανεξία στο κρύο.

Στην περίπτωση αυτή, συνήθως δεν είναι μόνο τα χέρια και τα πόδια που κρυώνουν. Μπορεί να συνυπάρχουν συμπτώματα όπως κόπωση, ξηροδερμία, δυσκοιλιότητα, αύξηση βάρους, υπνηλία ή αίσθημα ότι κρυώνεις ακόμη και σε ένα περιβάλλον όπου οι άλλοι αισθάνονται άνετα.

Μήπως πρόκειται για το σύνδρομο Raynaud;

Το σύνδρομο Raynaud είναι μία από τις πιο χαρακτηριστικές αιτίες επεισοδίων έντονου ψύχους στα δάχτυλα.

Στα άτομα με Raynaud, τα μικρά αγγεία των δαχτύλων αντιδρούν υπερβολικά στο κρύο ή ακόμη και στο στρες. Συστέλλονται απότομα, περιορίζοντας προσωρινά την κυκλοφορία του αίματος στην περιοχή.

Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι έντονο μούδιασμα και αίσθημα ψύχους, αλλά και χαρακτηριστικές αλλαγές στο χρώμα των δαχτύλων. Το δέρμα μπορεί να γίνει αρχικά λευκό ή μπλε και, όταν αποκατασταθεί η κυκλοφορία, να κοκκινίσει. Κατά την επαναφορά της ροής του αίματος μπορεί να εμφανιστούν ζέστη, μυρμήγκιασμα ή αίσθηση παλμού.

Το πρωτοπαθές Raynaud συνήθως δεν συνδέεται με σοβαρή υποκείμενη νόσο. Υπάρχει όμως και το δευτεροπαθές Raynaud, το οποίο μπορεί να σχετίζεται με άλλες παθήσεις και χρειάζεται ιατρική διερεύνηση.

Όπως επισημαίνει ο G. Jay Bishop, σε πιο σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν πληγές στα δάχτυλα που αργούν να επουλωθούν. Σε μια τέτοια περίπτωση η ιατρική αξιολόγηση είναι απαραίτητη.

Η αναιμία είναι ακόμη μία πιθανότητα

Η αναιμία εμφανίζεται όταν τα επίπεδα της αιμοσφαιρίνης ή/και των ερυθρών αιμοσφαιρίων είναι χαμηλότερα από τα φυσιολογικά.

Η αιμοσφαιρίνη είναι απαραίτητη για τη μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς. Όταν δεν υπάρχει επαρκής ποσότητα, μπορεί να εμφανιστούν διάφορα συμπτώματα, μεταξύ των οποίων και αυξημένη ευαισθησία στο κρύο.

Τα κρύα χέρια και πόδια, ωστόσο, συνήθως δεν αποτελούν το μοναδικό σύμπτωμα. Μπορεί να συνυπάρχουν κόπωση, αδυναμία, ζάλη, πονοκέφαλος, δύσπνοια ή χλωμό δέρμα.

Ειδικά στις γυναίκες, η σιδηροπενική αναιμία μπορεί να σχετίζεται με απώλεια αίματος κατά την περίοδο. Η διάγνωση γίνεται με εξετάσεις αίματος και η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία.

Κάποια φάρμακα μπορεί να ευθύνονται

Αν τα κρύα άκρα εμφανίστηκαν αφού ξεκίνησες ένα καινούργιο φάρμακο, αξίζει να το αναφέρεις στον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σου.

Ορισμένα φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν την κυκλοφορία ή να προκαλέσουν αγγειοσύσπαση. Μεταξύ αυτών μπορεί να περιλαμβάνονται ορισμένοι β-αναστολείς και αποσυμφορητικά, ενώ και ορισμένες άλλες ουσίες μπορούν να επηρεάσουν την αγγειακή λειτουργία.

Η καφεΐνη και η νικοτίνη, για παράδειγμα, μπορούν να προκαλέσουν προσωρινή αγγειοσύσπαση σε ορισμένους ανθρώπους.

Δεν πρέπει, όμως, να διακόψεις μόνος σου κάποια συνταγογραφούμενη αγωγή επειδή παρατηρείς κρύα άκρα. Η οποιαδήποτε αλλαγή στη θεραπεία πρέπει να γίνεται σε συνεννόηση με τον γιατρό σου.

Μπορεί να σχετίζεται με την περιφερική αρτηριακή νόσο

Η περιφερική αρτηριακή νόσος (ΠΑΝ) αφορά τη μειωμένη ροή αίματος προς τα άκρα, συνήθως εξαιτίας στένωσης των αρτηριών. Η συχνότερη αιτία είναι η αθηροσκλήρωση.

Τα μόνιμα κρύα πόδια δεν αποτελούν από μόνα τους το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα. Ωστόσο, σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις η μειωμένη κυκλοφορία μπορεί να κάνει ένα άκρο αισθητά πιο ψυχρό από το άλλο.

Μπορεί επίσης να εμφανιστούν πόνος στα πόδια κατά το περπάτημα που υποχωρεί με την ξεκούραση, μούδιασμα, αδυναμία, αλλαγές στο χρώμα ή πληγές που καθυστερούν να επουλωθούν.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται ξαφνικά. Ένα άκρο που γίνεται απότομα πολύ κρύο, ωχρό ή μπλε και συνοδεύεται από έντονο πόνο, μούδιασμα ή δυσκολία στην κίνηση χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Μην υποτιμάς το στρες

Το άγχος δεν επηρεάζει μόνο τη διάθεσή μας. Μπορεί να προκαλέσει άμεσα σωματικές αντιδράσεις.

Όταν ο οργανισμός αντιλαμβάνεται μια απειλή ή βρίσκεται σε έντονο στρες, ενεργοποιείται η γνωστή αντίδραση «fight or flight», δηλαδή «μάχης ή φυγής». Στο πλαίσιο αυτής της αντίδρασης, τα αιμοφόρα αγγεία στα άκρα μπορεί να συστέλλονται, ώστε να κατευθύνεται περισσότερο αίμα προς ζωτικά όργανα.

Γι' αυτό δεν είναι ασυνήθιστο να αισθανθείς ξαφνικά κρύα χέρια όταν αγχώνεσαι, φοβάσαι ή βρίσκεσαι σε μια έντονα στρεσογόνο κατάσταση.

Συνήθως πρόκειται για προσωρινό φαινόμενο και η θερμοκρασία των άκρων επανέρχεται όταν υποχωρήσει το στρες.

Πώς μπορείς να ζεστάνεις τα κρύα άκρα σου;

Αν δεν υπάρχει κάποια υποκείμενη πάθηση, μερικές απλές κινήσεις μπορούν να βοηθήσουν.

• Προτίμησε ζεστές κάλτσες και γάντια, ιδιαίτερα από υλικά που διατηρούν τη θερμότητα.
• Κράτησε ολόκληρο το σώμα ζεστό και όχι μόνο τα άκρα.
• Απόφυγε τις απότομες αλλαγές θερμοκρασίας.
• Μετά το μπάνιο, στέγνωσε πολύ καλά τα πόδια σου.
• Προτίμησε χλιαρό προς ζεστό νερό αντί για πολύ καυτό, το οποίο μπορεί να ερεθίσει ή να ξηράνει το δέρμα.
• Η τακτική κίνηση και η σωματική δραστηριότητα μπορούν να συμβάλλουν στη γενικότερη καλή κυκλοφορία.
• Αν χρησιμοποιείς θερμαινόμενες κάλτσες, θερμοφόρες ή άλλα μέσα θέρμανσης, χρειάζεται προσοχή, ιδιαίτερα όταν υπάρχει μειωμένη αισθητικότητα, ώστε να αποφευχθούν εγκαύματα.

Πότε τα κρύα άκρα χρειάζονται έλεγχο;

Τα κρύα χέρια ή πόδια δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα υγείας. Ωστόσο, είναι καλή ιδέα να μιλήσεις με τον γιατρό σου όταν το σύμπτωμα είναι επίμονο, εμφανίστηκε ξαφνικά ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να ζητήσεις ιατρική συμβουλή αν παρατηρείς:

• πληγές που δεν επουλώνονται εύκολα,
• αλλαγές στο χρώμα του δέρματος,
• μούδιασμα ή απώλεια αισθητικότητας,
• έντονο ή επαναλαμβανόμενο πόνο,
• σκλήρυνση ή σημαντικές αλλαγές στο δέρμα,
• επίμονη κόπωση,
• ανεξήγητη απώλεια ή αύξηση βάρους,
• πυρετό,
• πόνο στις αρθρώσεις,
• εξανθήματα.

Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται όταν ένα χέρι ή πόδι γίνεται ξαφνικά πολύ κρύο, ωχρό ή μπλε, ιδιαίτερα αν υπάρχει πόνος, μούδιασμα ή δυσκολία στην κίνηση. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση.

Το συμπέρασμα;

Τα κρύα χέρια και πόδια μπορεί να είναι απλώς ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά φυσιολογικά ο οργανισμός σου στη θερμοκρασία.

Όταν όμως επιμένουν ακόμη και σε ζεστό περιβάλλον ή συνοδεύονται από άλλα συμπτώματα, αξίζει να μην τα αγνοήσεις.

Το σώμα συχνά μας δίνει μικρά σημάδια. Το σημαντικό είναι να γνωρίζουμε πότε πρόκειται για μια φυσιολογική αντίδραση και πότε χρειάζεται να τα διερευνήσουμε περισσότερο.