Όσο αυξάνονται τα περιστατικά κατάθλιψης παγκοσμίως, τόσο εντείνεται και η επιστημονική προσπάθεια για βαθύτερη κατανόηση της νόσου και την ανακάλυψη νέων, πιο αποτελεσματικών θεραπειών. Μια πρόσφατη μελέτη από επιστήμονες της Νότιας Κορέας έρχεται να αμφισβητήσει την κλασική αντίληψη ότι η κατάθλιψη οφείλεται αποκλειστικά σε διαταραχές της χημείας του εγκεφάλου.

Η παραδοσιακή θεωρία της σεροτονίνης

Για δεκαετίες, η κατάθλιψη θεωρούνταν αποτέλεσμα ανισορροπίας της σεροτονίνης, μιας βασικής νευροδιαβιβαστικής ουσίας του εγκεφάλου. Η θεωρία αυτή, που εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1960, αποτέλεσε τη βάση για την ανάπτυξη των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων τύπου SSRI. Παρότι βοήθησε πολλούς ασθενείς, δεν εξηγεί γιατί ένα σημαντικό ποσοστό ανθρώπων δεν ανταποκρίνεται ικανοποιητικά στη φαρμακευτική αγωγή.

Τι έδειξε η μελέτη από τη Νότια Κορέα

Ερευνητές από το KAIST και το Πανεπιστήμιο Inha κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η κατάθλιψη σχετίζεται στενά με δυσλειτουργίες του ανοσοποιητικού συστήματος. Σύμφωνα με τη μελέτη, διαταράσσεται ο λεγόμενος ανοσο-νευρικός άξονας, δηλαδή η ισορροπία και η επικοινωνία μεταξύ ανοσοποιητικού και εγκεφάλου.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι όταν το ανοσοποιητικό σύστημα βρίσκεται σε κατάσταση υπερδιέγερσης, επηρεάζεται άμεσα η λειτουργία του εγκεφάλου, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση καταθλιπτικών συμπτωμάτων.

Γιατί η μελέτη θεωρείται πρωτοποριακή

Η έρευνα επικεντρώθηκε σε γυναίκες με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή και ιδιαίτερα έντονα ή «άτυπα» συμπτώματα. Για πρώτη φορά, αναλύθηκαν ταυτόχρονα:

• γενετικές μεταβολές στα κύτταρα του ανοσοποιητικού στο αίμα
• αλλαγές σε πρωτεΐνες που σχετίζονται με τη λειτουργία του εγκεφάλου
• απεικονιστικά και αιματολογικά δεδομένα

Η συνδυαστική αυτή προσέγγιση αποτελεί παράδειγμα ιατρικής ακριβείας, δηλαδή εξατομικευμένης μελέτης της νόσου με βάση πολλαπλούς βιολογικούς δείκτες.

Τι συμβαίνει στο σώμα ατόμων με κατάθλιψη

Τα αποτελέσματα έδειξαν αυξημένα επίπεδα πρωτεϊνών που σχετίζονται τόσο με τη νευρική επικοινωνία όσο και με την ανοσολογική απόκριση. Παράλληλα, εντοπίστηκαν γενετικές αλλαγές που κάνουν τον οργανισμό πιο επιρρεπή σε έντονες φλεγμονώδεις αντιδράσεις. Με απλά λόγια, τόσο ο εγκέφαλος όσο και το ανοσοποιητικό σύστημα λειτουργούν «εκτός ισορροπίας».

Τι σημαίνουν όλα αυτά για το μέλλον

Η επιστημονική κοινότητα ελπίζει ότι αυτά τα ευρήματα:

• θα οδηγήσουν στην ανακάλυψη νέων βιοδεικτών για την έγκαιρη διάγνωση
• θα επιτρέψουν την ανάπτυξη φαρμάκων που στοχεύουν όχι μόνο τον εγκέφαλο αλλά και το ανοσοποιητικό
• θα συμβάλουν σε πιο εξατομικευμένες θεραπείες για τους ασθενείς

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Advanced Science, ενισχύει την άποψη ότι η κατάθλιψη είναι μια πολύπλοκη νόσος που επηρεάζει ολόκληρο τον οργανισμό και όχι απλώς τη διάθεση ή τη σκέψη του ανθρώπου.