Σύμφωνα με στοιχεία του National Cancer Institute, η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη, τόσο στον γενικό πληθυσμό όσο και μεταξύ ασθενών με καρκίνο. Εκτιμάται ότι το 64% έως 81% των ασθενών λαμβάνουν κάποιο συμπλήρωμα, ενώ σχεδόν οι μισοί δεν ενημερώνουν τον θεράποντα ιατρό τους, με κίνδυνο ανεπιθύμητων αλληλεπιδράσεων με θεραπείες όπως η χημειοθεραπεία. Παράλληλα, περίπου το 50% του γενικού πληθυσμού χρησιμοποιεί συμπληρώματα, συχνά με την προσδοκία ότι θα προλάβει τον καρκίνο. Ωστόσο, όπως δείχνουν οι επιστημονικές μελέτες, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επιβεβαιώνουν τέτοια οφέλη.

Νομοθεσία και έλεγχος ασφαλείας

Σε αντίθεση με τα φάρμακα, τα συμπληρώματα δεν υπόκεινται στον ίδιο αυστηρό έλεγχο από τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA). Οι κατασκευαστές πρέπει απλώς να υποβάλουν ειδοποίηση για νέα συστατικά, δηλώνοντας ότι το προϊόν «αναμένεται να είναι ασφαλές» όταν χρησιμοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες. Δεν απαιτείται απόδειξη αποτελεσματικότητας για την κυκλοφορία τους, ούτε έγκριση των ισχυρισμών στις ετικέτες. Έτσι, προϊόντα που προβάλλονται ως προστατευτικά έναντι του καρκίνου δεν δοκιμάζονται υποχρεωτικά σε κλινικές μελέτες.

Παραπλανητικά προϊόντα στην αγορά

Η τήρηση των κανόνων Ορθής Πρακτικής Παραγωγής (GMP) δεν αποκλείει περιπτώσεις παραπλανητικών συμπληρωμάτων. Έρευνα του 2015 από τον Γενικό Εισαγγελέα της Νέας Υόρκης έδειξε ότι τέσσερα στα πέντε φυτικά προϊόντα που πωλούνταν σε μεγάλες αλυσίδες δεν περιείχαν τα συστατικά που ανέγραφαν στις ετικέτες τους, περιέχοντας αντ’ αυτών φθηνά υλικά πλήρωσης όπως σκόνη ρυζιού ή άλλα φυτικά προϊόντα.

Τα συμπληρώματα δεν μειώνουν τον κίνδυνο καρκίνου

Παρότι παλαιότερες εργαστηριακές μελέτες είχαν δείξει ότι αντιοξειδωτικά όπως το β-καροτένιο ή η βιταμίνη C θα μπορούσαν να μειώσουν τον κίνδυνο καρκίνου, τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές με χιλιάδες συμμετέχοντες δεν επιβεβαίωσαν αυτά τα οφέλη. Σε πολλές περιπτώσεις, η χρήση τους δεν οδήγησε σε μείωση των ποσοστών καρκίνου του δέρματος, του γαστρεντερικού ή άλλων τύπων καρκίνου.

Κίνδυνοι από συμπληρώματα

Ορισμένα συμπληρώματα μπορεί μάλιστα να αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου. Μελέτες έδειξαν ότι η λήψη βιταμίνης Ε συνδέθηκε με αύξηση κατά 17% στον κίνδυνο καρκίνου του προστάτη, ενώ το β-καροτένιο σχετίστηκε με υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου πνεύμονα και στομάχου, ειδικά σε καπνιστές. Επιπλέον, η χορήγηση φυλλικού οξέος σε προσπάθειες πρόληψης πολυπόδων του παχέος εντέρου δεν μείωσε τον κίνδυνο, ενώ αυξήθηκε η πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του προστάτη σε άνδρες που το λάμβαναν.

Συμπληρώματα κατά τη διάρκεια θεραπείας

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε ασθενείς που ήδη αντιμετωπίζουν καρκίνο. Μελέτη σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού που υποβάλλονταν σε χημειοθεραπεία έδειξε ότι η λήψη αντιοξειδωτικών πριν και κατά τη διάρκεια της θεραπείας συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο υποτροπής. Αντιθέτως, πολυβιταμίνες δεν φάνηκε να επηρεάζουν την έκβαση της νόσου. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα αντιοξειδωτικά μπορεί να μειώνουν την αποτελεσματικότητα της θεραπείας, επηρεάζοντας τον τρόπο δράσης των φαρμάκων.

Συμπέρασμα

Παρά την ευρεία χρήση συμπληρωμάτων διατροφής, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η πλειοψηφία τους δεν προσφέρει προστασία έναντι του καρκίνου, ενώ ορισμένα μπορεί να είναι επιβλαβή. Οι ειδικοί συστήνουν στους ασθενείς να ενημερώνουν πάντα τους γιατρούς τους για κάθε συμπλήρωμα που λαμβάνουν, ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Η καλύτερη στρατηγική πρόληψης εξακολουθεί να είναι μια ισορροπημένη διατροφή και υγιεινός τρόπος ζωής.