Η ημικρανία δεν είναι απλώς ένας έντονος πονοκέφαλος. Πρόκειται για μια νευρολογική διαταραχή που μπορεί να εκδηλωθεί με διαφορετικούς τρόπους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να συνοδεύεται από συμπτώματα που επηρεάζουν την όραση, την ομιλία, την ισορροπία ή ακόμη και την κινητικότητα.

Οι δύο βασικές μορφές είναι η ημικρανία χωρίς αύρα και η ημικρανία με αύρα, όμως υπάρχουν και πιο ιδιαίτερες μορφές και επιπλοκές της ημικρανίας. Η σωστή αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι σημαντική, καθώς ορισμένα από αυτά μπορεί να μοιάζουν με εκείνα άλλων, πιο σοβαρών παθήσεων.

Χρόνια ημικρανία

Όταν οι πονοκέφαλοι γίνονται πολύ συχνοί, μπορεί να πρόκειται για χρόνια ημικρανία. Σύμφωνα με τα διεθνή διαγνωστικά κριτήρια, χαρακτηρίζεται από πονοκέφαλο 15 ή περισσότερες ημέρες τον μήνα για διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών, με χαρακτηριστικά ημικρανίας τουλάχιστον ορισμένες από αυτές τις ημέρες.

Η μετάβαση από την επεισοδιακή στη χρόνια ημικρανία μπορεί να γίνει σταδιακά. Γι’ αυτό έχει σημασία να παρακολουθούμε όχι μόνο την ένταση του πόνου αλλά και τη συχνότητα με την οποία εμφανίζεται.

Εμμηνορροϊκή ημικρανία

Σε πολλές γυναίκες οι κρίσεις ημικρανίας συνδέονται στενά με τις ορμονικές μεταβολές του εμμηνορροϊκού κύκλου. Η πτώση των οιστρογόνων λίγο πριν από την περίοδο θεωρείται σημαντικός παράγοντας για την εμφάνιση των συγκεκριμένων κρίσεων.

Η εμμηνορροϊκή ημικρανία μπορεί να εμφανίζεται αποκλειστικά γύρω από την περίοδο ή να συνυπάρχει με κρίσεις ημικρανίας σε άλλες ημέρες του μήνα.

Οι κρίσεις που σχετίζονται με την έμμηνο ρύση συχνά διαρκούν περισσότερο, μπορεί να είναι πιο έντονες και σε ορισμένες περιπτώσεις να ανταποκρίνονται δυσκολότερα στη θεραπεία.

Ημικρανία με αύρα στελέχους

Παλαιότερα ήταν γνωστή ως «βασική» ή «ημικρανία της βασικής αρτηρίας». Σήμερα χρησιμοποιείται ο όρος ημικρανία με αύρα στελέχους, καθώς δεν θεωρείται ότι προκαλείται από πρόβλημα στη βασική αρτηρία.

Είναι μια σπάνια μορφή ημικρανίας κατά την οποία μπορεί να εμφανιστούν πλήρως αναστρέψιμα νευρολογικά συμπτώματα όπως:

• ίλιγγος
• εμβοές
• δυσκολία στην άρθρωση
• διπλωπία
• διαταραχή της ισορροπίας ή του συντονισμού
• μείωση του επιπέδου συνείδησης.

Τα συμπτώματα αυτά χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται για πρώτη φορά.

Ημιπληγική ημικρανία

Η ημιπληγική ημικρανία είναι μια σπάνια μορφή ημικρανίας με αύρα. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της είναι η εμφάνιση προσωρινής μυϊκής αδυναμίας στη μία πλευρά του σώματος.

Μπορεί επίσης να παρουσιαστούν διαταραχές της όρασης, αισθητικές διαταραχές και δυσκολίες στην ομιλία. Επειδή ορισμένα από αυτά τα συμπτώματα μοιάζουν με εκείνα ενός εγκεφαλικού επεισοδίου, ειδικά ένα πρώτο ή ασυνήθιστο επεισόδιο απαιτεί άμεση ιατρική εκτίμηση.

Υπάρχουν δύο κύριες μορφές:

Οικογενής ημιπληγική ημικρανία (FHM): υπάρχει αντίστοιχο ιστορικό σε συγγενή πρώτου ή δεύτερου βαθμού και σε ορισμένες οικογένειες έχουν εντοπιστεί συγκεκριμένες γενετικές μεταλλάξεις.

Σποραδική ημιπληγική ημικρανία (SHM): παρουσιάζει παρόμοια κλινική εικόνα, χωρίς αντίστοιχο οικογενειακό ιστορικό.

Η κινητική αδυναμία είναι συνήθως αναστρέψιμη. Στις περισσότερες περιπτώσεις διαρκεί λιγότερο από 72 ώρες, αν και σπανιότερα μπορεί να επιμείνει περισσότερο.

Κοιλιακή ημικρανία

Η κοιλιακή ημικρανία εμφανίζεται κυρίως στα παιδιά και, σε αντίθεση με αυτό που υποδηλώνει η λέξη «ημικρανία», το βασικό σύμπτωμα δεν είναι απαραίτητα ο πονοκέφαλος.

Χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα επεισόδια κοιλιακού πόνου, τα οποία μπορεί να συνοδεύονται από:

• ναυτία
• εμετό
• ωχρότητα
• μειωμένη όρεξη.

Αρκετά παιδιά με κοιλιακή ημικρανία έχουν οικογενειακό ιστορικό ημικρανίας, ενώ κάποια μπορεί αργότερα στη ζωή τους να εμφανίσουν τις πιο χαρακτηριστικές μορφές της διαταραχής.

Αμφιβληστροειδική ημικρανία

Πρόκειται για μια πολύ σπάνια μορφή ημικρανίας που προκαλεί προσωρινές οπτικές διαταραχές αποκλειστικά στο ένα μάτι. Μπορεί να εμφανιστούν τυφλά σημεία ή ακόμη και προσωρινή απώλεια της όρασης.

Δεν πρέπει να συγχέεται με την τυπική οπτική αύρα της ημικρανίας. Επειδή η ξαφνική απώλεια όρασης από το ένα μάτι μπορεί να οφείλεται και σε άλλες παθήσεις, χρειάζεται ιατρική διερεύνηση και δεν θα πρέπει να θεωρείται αυτομάτως σύμπτωμα ημικρανίας.

Status migrainosus: όταν η κρίση ξεπερνά τις 72 ώρες

Μια ιδιαίτερα εξουθενωτική επιπλοκή είναι το status migrainosus, δηλαδή μια κρίση ημικρανίας που διαρκεί περισσότερο από 72 ώρες.

Ο παρατεταμένος πόνος, η ναυτία και οι έμετοι μπορεί να οδηγήσουν σε σημαντική εξάντληση ή αφυδάτωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται ιατρική αντιμετώπιση ή ακόμη και νοσηλεία, ιδιαίτερα όταν ο ασθενής δεν μπορεί να κρατήσει υγρά ή όταν η συνηθισμένη θεραπεία δεν έχει αποτέλεσμα.

Υπάρχει «πιο σοβαρός» τύπος ημικρανίας;

Δεν υπάρχει ένας τύπος που να μπορεί να χαρακτηριστεί ως ο πιο σοβαρός για όλους. Η βαρύτητα μιας κρίσης εξαρτάται από τη διάρκεια, την ένταση, τα συνοδά συμπτώματα, τη συχνότητα των επεισοδίων και το πόσο επηρεάζεται η καθημερινότητα του κάθε ανθρώπου.

Ορισμένες μορφές, ωστόσο, όπως η ημιπληγική ημικρανία ή το status migrainosus, μπορεί να χρειαστούν επείγουσα ή νοσοκομειακή αντιμετώπιση.

Τι μπορεί να μοιάζει με ημικρανία;

Δεν είναι κάθε έντονος πονοκέφαλος ημικρανία. Κεφαλαλγία τάσης, κεφαλαλγία από υπερβολική χρήση φαρμάκων αλλά και διάφορες άλλες καταστάσεις μπορεί να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα.

Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι ορισμένα νευρολογικά συμπτώματα της αύρας μπορεί να μοιάζουν με συμπτώματα αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου ή παροδικού ισχαιμικού επεισοδίου. Γι’ αυτό μια ξαφνική ή σημαντική αλλαγή στον συνηθισμένο τρόπο με τον οποίο εκδηλώνεται η ημικρανία χρειάζεται αξιολόγηση από γιατρό.

Πότε ένας πονοκέφαλος χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση;

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν ο πονοκέφαλος είναι ξαφνικός και εξαιρετικά έντονος ή είναι εντελώς διαφορετικός από τους προηγούμενους.

Άμεση ιατρική βοήθεια χρειάζεται επίσης όταν συνοδεύεται από συμπτώματα όπως:

• αδυναμία ή μούδιασμα στη μία πλευρά του σώματος
• δυσκολία στην ομιλία ή στην κατανόηση
• απώλεια ή σημαντική μεταβολή της όρασης
• σύγχυση ή απώλεια συνείδησης
• σπασμούς
• διπλωπία
• πυρετό και δυσκαμψία του αυχένα.

Τα συμπτώματα αυτά δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στην ημικρανία, ακόμη και σε κάποιον που έχει ήδη σχετικό ιστορικό.

Ένα ημερολόγιο ημικρανίας μπορεί να βοηθήσει

Η καταγραφή των κρίσεων μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη. Σημειώστε πότε ξεκίνησε η κρίση, πόσο διήρκεσε, ποια συμπτώματα εμφανίστηκαν, πόσο έντονα ήταν, τι φάρμακα χρησιμοποιήθηκαν και αν υπήρχαν πιθανοί εκλυτικοί παράγοντες.

Ένα τέτοιο ημερολόγιο μπορεί να βοηθήσει τον γιατρό να αναγνωρίσει μοτίβα και να σχεδιάσει την κατάλληλη αντιμετώπιση.

Η ημικρανία μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές «όψεις». Το σημαντικό είναι να γνωρίζουμε το δικό μας συνηθισμένο μοτίβο και να μην αγνοούμε ένα νέο, ασυνήθιστο ή πολύ πιο έντονο σύμπτωμα.

Πηγές

International Headache Society — International Classification of Headache Disorders (ICHD-3)
https://ichd-3.org/

American Migraine Foundation — What Type of Headache Do You Have?
https://americanmigrainefoundation.org/resource-library/what-type-of-headache-do-you-have/

American Migraine Foundation — What Is Status Migrainosus?
https://americanmigrainefoundation.org/resource-library/what-is-status-migrainosus/

American Migraine Foundation — Menstrual Migraine and Hormones: Understanding the Connection
https://americanmigrainefoundation.org/resource-library/menstrual-migraine-and-hormones-understanding-the-connection/

Mayo Clinic — Migraine: Symptoms and Causes
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/migraine-headache/symptoms-causes/syc-20360201