Ένα άδειο ράφι, ένας καθαρός τοίχος ή μια γωνιά χωρίς διακοσμητικά δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι κάτι λείπει από το σπίτι. Αντίθετα, ο χώρος ανάμεσα στα αντικείμενα μπορεί να λειτουργεί σαν μια μικρή «ανάσα» για το μυαλό.

Για πολλές από εμάς, ένα σπίτι γεμάτο αντικείμενα είναι συνυφασμένο με την έννοια του «ζεστού» και του φιλόξενου. Βιβλία, κορνίζες, διακοσμητικά, αναμνηστικά, μικροσυσκευές, υφάσματα, κεριά και αμέτρητα μικροαντικείμενα βρίσκουν τη θέση τους σε κάθε διαθέσιμη επιφάνεια.

Κάποτε, μάλιστα, όσο περισσότερο ήταν διακοσμημένο ένα σπίτι τόσο πιο «ολοκληρωμένο» έμοιαζε.

Σήμερα, όμως, η προσέγγιση του interior design έχει αλλάξει. Οι ειδικοί μιλούν όλο και περισσότερο για την αξία του αρνητικού χώρου (negative space), δηλαδή του ελεύθερου χώρου που υπάρχει ανάμεσα και γύρω από τα αντικείμενα.

Και δεν πρόκειται απλώς για μια αισθητική τάση. Ένας χώρος με λιγότερα οπτικά ερεθίσματα μπορεί να μας βοηθά να αισθανόμαστε πιο ήρεμοι, οργανωμένοι και χαλαροί.

Όταν το σπίτι γίνεται «οπτικά θορυβώδες»

Σκέψου για λίγο ένα σπίτι στο οποίο κάθε ράφι είναι γεμάτο, κάθε τοίχος έχει κάδρα, ο πάγκος της κουζίνας είναι καλυμμένος με συσκευές και μικροαντικείμενα και το τραπεζάκι του σαλονιού φιλοξενεί διαρκώς κάτι.

Μπορεί όλα να είναι καθαρά και τακτοποιημένα. Κι όμως, το αποτέλεσμα μπορεί να παραμένει κουραστικό.

Ο εγκέφαλός μας δέχεται συνεχώς πληροφορίες από το περιβάλλον. Χρώματα, σχήματα, αντικείμενα, μοτίβα και διαφορετικές επιφάνειες αποτελούν οπτικά ερεθίσματα που χρειάζεται να επεξεργαστεί. Όσο περισσότερα είναι αυτά, τόσο πιο «γεμάτο» μπορεί να μοιάζει το περιβάλλον.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα σπίτι με πολλά αντικείμενα προκαλεί αυτομάτως άγχος. Η προσωπικότητα, οι προτιμήσεις και ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον χώρο μας παίζουν σημαντικό ρόλο.

Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι η αντίληψή μας για το σπίτι συνδέεται με την ψυχολογική μας κατάσταση.

Μια χαρακτηριστική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2009 στο Personality and Social Psychology Bulletin εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο οι γυναίκες αντιλαμβάνονταν το σπίτι τους. Εκείνες που το περιέγραφαν ως περισσότερο ακατάστατο, χαοτικό ή «ημιτελές» εμφάνιζαν λιγότερο ευνοϊκό ημερήσιο μοτίβο κορτιζόλης και πιο αρνητική διάθεση.

Με απλά λόγια, το πώς βιώνουμε τον χώρο στον οποίο ζούμε μπορεί να επηρεάζει και το πώς αισθανόμαστε μέσα σε αυτόν.

Τι είναι τελικά ο «αρνητικός χώρος»;

Ο όρος negative space, γνωστός και ως white space, χρησιμοποιείται ευρέως στον σχεδιασμό και την τέχνη.

Περιγράφει τις κενές επιφάνειες που βρίσκονται ανάμεσα, γύρω ή μέσα στα βασικά στοιχεία μιας σύνθεσης. Και παρότι ονομάζεται συχνά «λευκός χώρος», δεν χρειάζεται φυσικά να είναι λευκός. Μπορεί να έχει οποιοδήποτε χρώμα, υφή ή φόντο.

Το Interaction Design Foundation εξηγεί ότι ο αρνητικός χώρος αποτελεί σημαντικό εργαλείο σχεδιασμού, καθώς βοηθά στην οργάνωση, την ισορροπία και την ευκολότερη κατανόηση μιας σύνθεσης.

Η ίδια αρχή μπορεί να εφαρμοστεί και στο σπίτι.

Ένα ράφι δεν χρειάζεται να γεμίσει από άκρη σε άκρη για να δείχνει όμορφο. Ένα έργο τέχνης μπορεί να αναδειχθεί περισσότερο όταν περιβάλλεται από έναν καθαρό τοίχο. Ένα όμορφο βάζο μπορεί να τραβήξει περισσότερο την προσοχή όταν δεν βρίσκεται ανάμεσα σε δέκα άλλα αντικείμενα.

Μερικές φορές, αυτό που αφήνουμε έξω από τη σύνθεση είναι εξίσου σημαντικό με αυτό που επιλέγουμε να βάλουμε μέσα.

Η ιαπωνική φιλοσοφία του «Ma»

Η ιδέα ότι το κενό έχει αξία δεν είναι καινούργια.

Στην ιαπωνική αισθητική συναντάμε την έννοια του «Ma», μια λέξη που δεν μεταφράζεται εύκολα απλώς ως «κενό». Αναφέρεται περισσότερο στο διάστημα, την παύση ή το ενδιάμεσο που επιτρέπει στα πράγματα να συνυπάρχουν.

Το «Ma» δεν αντιμετωπίζει τον άδειο χώρο ως απουσία. Τον θεωρεί ενεργό μέρος της σύνθεσης.

Η φιλοσοφία αυτή είναι εμφανής και στην παραδοσιακή ιαπωνική αρχιτεκτονική. Τα αντικείμενα δεν τοποθετούνται απαραίτητα για να καλύψουν κάθε διαθέσιμη επιφάνεια. Αντίθετα, ένα βάζο, ένα έργο τέχνης ή ακόμη και ένα κλαδί λουλουδιών μπορεί να τοποθετηθεί με τρόπο που αφήνει τον χώρο γύρω του να «μιλήσει».

Το JAPAN HOUSE Los Angeles έχει παρουσιάσει το «Ma» ως σημαντική πτυχή της ιαπωνικής αισθητικής, όπου η παρουσία και η απουσία λειτουργούν συμπληρωματικά.

Έτσι, ένα δωμάτιο δεν χρειάζεται να είναι γεμάτο για να είναι όμορφο. Μπορεί να χρειάζεται ακριβώς το αντίθετο: λίγο περισσότερο χώρο για να αναπνεύσει.

Γιατί το λιγότερο μπορεί να μας ξεκουράζει

Δεν υπάρχει ένας κανόνας που να λέει ότι όλοι πρέπει να ζούμε σε μινιμαλιστικά σπίτια.

Αν, όμως, αισθάνεσαι ότι το σπίτι σου σε κουράζει οπτικά, μια μικρή αποσυμφόρηση μπορεί να αλλάξει την εμπειρία σου.

Ένα πιο λιτό οπτικό περιβάλλον μπορεί να συμβάλλει:

• στη μείωση της αίσθησης νοητικής υπερφόρτωσης,
• στην καλύτερη συγκέντρωση,
• στην αίσθηση τάξης και ελέγχου,
• στη δημιουργία πιο ήρεμης ατμόσφαιρας,
• στη μετάβαση από τους γρήγορους ρυθμούς της ημέρας στη χαλάρωση.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι δεν χρειάζεται να αλλάξεις ολόκληρο το σπίτι. Μερικές φορές αρκούν μικρές αλλαγές σε σημεία που χρησιμοποιούμε καθημερινά.

4 σημεία του σπιτιού που αξίζει να «αδειάσεις»

Η είσοδος

Η είσοδος είναι το πρώτο σημείο που αντικρίζεις όταν επιστρέφεις στο σπίτι. Παπούτσια, τσάντες, κλειδιά, ταχυδρομείο και διάφορα αντικείμενα μπορούν πολύ εύκολα να συσσωρευτούν εκεί.

Ένας πιο καθαρός και οργανωμένος χώρος μπορεί να δημιουργήσει μια πιο ευχάριστη αίσθηση μετάβασης από την ένταση της ημέρας στην προσωπική σου ζωή.

Δεν χρειάζεται να είναι αποστειρωμένος. Ένα όμορφο φωτιστικό, ένα φυτό ή ένα αντικείμενο που αγαπάς αρκούν.

Το κομοδίνο

Το υπνοδωμάτιο είναι ο χώρος στον οποίο θέλουμε περισσότερο από οπουδήποτε αλλού να χαλαρώνουμε.

Ένα κομοδίνο γεμάτο βιβλία, χαρτιά, φορτιστές, ποτήρια και διάφορα μικροαντικείμενα μπορεί να δημιουργεί την αίσθηση μιας λίστας εκκρεμοτήτων που δεν τελειώνει ποτέ.

Δοκίμασε να κρατήσεις μόνο όσα πραγματικά χρειάζεσαι πριν κοιμηθείς.

Ένα βιβλίο, ένα φωτιστικό και ίσως ένα μικρό αντικείμενο που σου προκαλεί ευχάριστο συναίσθημα μπορεί να είναι αρκετά.

Ο πάγκος της κουζίνας

Η κουζίνα είναι ένας από τους πιο ενεργούς χώρους του σπιτιού και γι' αυτό η λειτουργικότητα έχει ιδιαίτερη σημασία.

Όταν ο πάγκος καλύπτεται από συσκευές, σκεύη και αντικείμενα που χρησιμοποιούνται σπάνια, η προετοιμασία του φαγητού μπορεί να μοιάζει πιο δύσκολη από όσο είναι.

Κράτησε πάνω στον πάγκο μόνο όσα χρησιμοποιείς πραγματικά καθημερινά και αποθήκευσε τα υπόλοιπα.

Το αποτέλεσμα δεν θα είναι μόνο αισθητικό. Θα έχεις περισσότερο διαθέσιμο χώρο για να μαγειρέψεις και να κινηθείς.

Το σαλόνι

Εδώ ίσως βρίσκεται η μεγαλύτερη παγίδα.

Επειδή το σαλόνι είναι ο χώρος όπου περνάμε χρόνο, συχνά προσπαθούμε να αξιοποιήσουμε κάθε γωνιά του. Ένα ακόμη τραπεζάκι, ένα ακόμη διακοσμητικό, ένα ακόμη ράφι.

Όμως η αίσθηση άνεσης δεν δημιουργείται απαραίτητα από την ποσότητα.

Άφησε ορισμένες επιφάνειες και γωνιές ελεύθερες. Δημιούργησε οπτικές «παύσεις» ανάμεσα στα έπιπλα και τα αντικείμενα.

Μπορεί να διαπιστώσεις ότι το σαλόνι δείχνει τελικά πιο κομψό, φωτεινό και ευρύχωρο.

Δεν χρειάζεται να γίνεις μινιμαλιστής

Το σημαντικότερο είναι να μην αντιμετωπίσεις την ιδέα του αρνητικού χώρου σαν ακόμη μία υποχρέωση.

Δεν χρειάζεται να πετάξεις τα πράγματα που αγαπάς ούτε να μετατρέψεις το σπίτι σου σε έναν απολύτως άδειο χώρο.

Ένα σπίτι είναι προσωπικό. Τα βιβλία, οι φωτογραφίες, τα αναμνηστικά και τα αντικείμενα που έχουν συναισθηματική αξία αποτελούν μέρος της ιστορίας μας.

Η ιδέα είναι διαφορετική: να επιλέγουμε συνειδητά τι θέλουμε να βλέπουμε και πού θέλουμε να το βλέπουμε.

Ίσως, λοιπόν, το επόμενο μικρό wellness project του σπιτιού σου να μην είναι να αγοράσεις κάτι καινούργιο.

Ίσως είναι να απομακρύνεις κάτι.

Να αφήσεις ένα ράφι μισοάδειο. Έναν τοίχο χωρίς κάδρο. Ένα τραπεζάκι χωρίς αντικείμενα.

Γιατί μερικές φορές, η πιο όμορφη προσθήκη σε έναν χώρο είναι λίγος περισσότερος χώρος.