Ανοίγεις τα παράθυρα για λίγα λεπτά, ακόμη κι αν έξω κάνει κρύο; Οι Γερμανοί έχουν ολόκληρη λέξη γι’ αυτό. Το «lüften» επιστρέφει στα social media και μας θυμίζει ότι ο σωστός αερισμός του σπιτιού είναι σημαντικός για την ποιότητα του αέρα που αναπνέουμε καθημερινά.

Μετά το hygge των Δανών και τις διάφορες πρακτικές ευεξίας που μας έρχονται κατά καιρούς από την Ιαπωνία και τη Σκανδιναβία, ένα ακόμη concept από τη βόρεια Ευρώπη κάνει την εμφάνισή του στα κοινωνικά δίκτυα.

Αυτή τη φορά έρχεται από τη Γερμανία και ονομάζεται «lüften».

Η λέξη μεταφράζεται περίπου ως «αερισμός» και περιγράφει μια πολύ απλή καθημερινή συνήθεια: ανοίγουμε τα παράθυρα για να απομακρύνουμε τον στάσιμο εσωτερικό αέρα και να τον αντικαταστήσουμε με φρέσκο αέρα από το εξωτερικό.

Ακούγεται σχεδόν υπερβολικά απλό για να γίνει viral. Κι όμως, η πρακτική έχει πραγματική σχέση με ένα σημαντικό θέμα: την ποιότητα του αέρα στους εσωτερικούς χώρους.

Δεν είναι απλώς «άνοιξε λίγο το παράθυρο»

Στη Γερμανία ο αερισμός αποτελεί μέρος της καθημερινότητας και μάλιστα υπάρχουν διαφορετικές λέξεις για διαφορετικές τεχνικές.

Το stoßlüften περιγράφει τον σύντομο και σχετικά έντονο αερισμό, κατά τον οποίο ανοίγουν διάπλατα τα παράθυρα για λίγα λεπτά. Η λογική είναι ότι ανανεώνεται γρήγορα ο αέρας χωρίς να παραμένουν τα παράθυρα ανοιχτά για πολλή ώρα.

Το querlüften, από την άλλη, αφορά τον διαμπερή αερισμό: ανοίγουν παράθυρα σε διαφορετικές πλευρές του σπιτιού ώστε να δημιουργηθεί ρεύμα αέρα και να επιταχυνθεί η ανανέωση του εσωτερικού αέρα.

Με άλλα λόγια, δεν χρειάζεται απαραίτητα να αφήνεις ένα παράθυρο μισάνοιχτο όλη την ημέρα. Συχνά είναι πιο αποτελεσματικό να αερίζεις για μικρό χρονικό διάστημα με αρκετά ανοιχτά παράθυρα.

Από τη γερμανική καθημερινότητα στα social media

Η πρακτική άρχισε να γίνεται ευρύτερα γνωστή και εκτός Γερμανίας τα τελευταία χρόνια, ενώ κατά την περίοδο της πανδημίας COVID-19 απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη προβολή.

Η τότε Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ είχε αναφερθεί στον αερισμό ως έναν απλό τρόπο βελτίωσης της ανανέωσης του αέρα στους εσωτερικούς χώρους.

Από εκεί και πέρα, το lüften απέκτησε τη δική του θέση στη διαδικτυακή κουλτούρα, με παραλλαγές όπως το αμερικανικό «house burping», έναν παιχνιδιάρικο όρο που περιγράφει ουσιαστικά την ίδια ιδέα: ανοίγουμε τα παράθυρα και αφήνουμε το σπίτι να «ξεφορτωθεί» τον παλιό αέρα.

Γιατί έχει σημασία ο αερισμός του σπιτιού;

Περνάμε μεγάλο μέρος της ημέρας σε κλειστούς χώρους. Το σπίτι, το γραφείο, το αυτοκίνητο και άλλοι εσωτερικοί χώροι μπορούν να συγκεντρώνουν ρύπους που δεν αντιλαμβανόμαστε απαραίτητα με τις αισθήσεις μας.

Το αμερικανικό Environmental Protection Agency (EPA) επισημαίνει ότι ο αερισμός με καθαρό εξωτερικό αέρα μπορεί να συμβάλει στη μείωση των συγκεντρώσεων ορισμένων ρύπων στους εσωτερικούς χώρους.

Μεταξύ αυτών είναι και οι πτητικές οργανικές ενώσεις (VOCs), οι οποίες μπορεί να απελευθερώνονται από προϊόντα και υλικά που υπάρχουν στο σπίτι, όπως ορισμένα καθαριστικά, χρώματα, έπιπλα και άλλα καταναλωτικά προϊόντα.

Ανάλογα με την ουσία και το επίπεδο έκθεσης, ορισμένοι εσωτερικοί ρύποι μπορεί να συνδέονται με ερεθισμό των ματιών, πονοκέφαλο ή ενοχλήσεις από το αναπνευστικό.

Ο αερισμός δεν εξαφανίζει φυσικά όλες τις πηγές ρύπανσης. Μπορεί, όμως, να αποτελέσει ένα απλό μέτρο για τη μείωση της συγκέντρωσης ορισμένων ρύπων.

Και τι γίνεται με τη μούχλα;

Η υγρασία είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο ο αερισμός έχει σημασία.

Ο Parham Azimi, συνεργάτης στη Σχολή Δημόσιας Υγείας T.H. Chan του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, έχει επισημάνει τη σημασία του αερισμού στον έλεγχο της εσωτερικής υγρασίας και, κατ’ επέκταση, στη διαχείριση προβλημάτων που σχετίζονται με τη μούχλα.

Η μούχλα ευνοείται από την υπερβολική υγρασία, γι’ αυτό και ο σωστός αερισμός, μαζί με τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση της πηγής υγρασίας, αποτελεί σημαντικό κομμάτι της πρόληψης.

Αν, για παράδειγμα, έχεις συχνά συμπύκνωση υδρατμών στα παράθυρα, υγρασία στους τοίχους ή μυρωδιά μούχλας, το να ανοίξεις απλώς τα παράθυρα δεν αρκεί. Χρειάζεται να εντοπιστεί η αιτία.

Το σπίτι μπορεί να «παγιδεύει» περισσότερα από όσα νομίζουμε

Ο Joshua Nosanchuk, καθηγητής μικροβιολογίας στο Albert Einstein College of Medicine, έχει εξηγήσει ότι ο καλύτερος αερισμός μπορεί να βοηθήσει στην απομάκρυνση αερομεταφερόμενων ρύπων και ερεθιστικών παραγόντων.

Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο στα σύγχρονα, πολύ καλά μονωμένα σπίτια.

Η μόνωση είναι φυσικά σημαντική για την ενεργειακή απόδοση. Όταν όμως ο αέρας δεν ανανεώνεται επαρκώς, οι ρύποι που παράγονται μέσα στο σπίτι μπορεί να παραμένουν περισσότερο στον χώρο.

Μαγείρεμα, καθαριστικά προϊόντα, κεριά, τζάκι, καπνός και ακόμη και η ίδια η ανθρώπινη αναπνοή μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα του εσωτερικού αέρα.

Γι’ αυτό και η ανανέωση του αέρα είναι σημαντική ακόμη και όταν το σπίτι δείχνει πεντακάθαρο.

Ο αερισμός και οι ιώσεις

Υπάρχει ακόμη ένας λόγος για τον οποίο το lüften απέκτησε ιδιαίτερη σημασία τα τελευταία χρόνια.

Τα αερομεταφερόμενα αναπνευστικά παθογόνα μπορούν να συσσωρεύονται ευκολότερα σε χώρους με ανεπαρκή αερισμό, ιδιαίτερα όταν πολλοί άνθρωποι βρίσκονται για αρκετή ώρα στον ίδιο χώρο.

Η εισαγωγή φρέσκου εξωτερικού αέρα μπορεί να μειώσει τη συγκέντρωση αερομεταφερόμενων σωματιδίων και, επομένως, να περιορίσει την έκθεση σε αυτά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το άνοιγμα ενός παραθύρου αποτελεί από μόνο του προστασία από τις λοιμώξεις. Είναι, όμως, ένα απλό μέτρο που μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά με τον καλό αερισμό και τα υπόλοιπα μέτρα πρόληψης.

Πώς να κάνεις σωστά lüften

Δεν χρειάζεται να μετατρέψεις το σπίτι σου σε ψυγείο.

Μερικές απλές κινήσεις αρκούν:

• Άνοιγε τα παράθυρα διάπλατα για σύντομο χρονικό διάστημα, αντί να τα αφήνεις μισάνοιχτα για πολλές ώρες.
• Προτίμησε τον διαμπερή αερισμό, όταν είναι εφικτό, ανοίγοντας παράθυρα σε διαφορετικές πλευρές του σπιτιού.
• Αέριζε περισσότερο μετά το μαγείρεμα ή το μπάνιο, όταν έχει αυξηθεί η υγρασία.
• Απέφυγε να δημιουργείς υπερβολική υγρασία μέσα στο σπίτι και αντιμετώπισε άμεσα τυχόν διαρροές ή σημάδια μούχλας.

Πρόσεχε την εξωτερική ποιότητα του αέρα. Αν υπάρχει υψηλή ατμοσφαιρική ρύπανση, καπνός από πυρκαγιές ή άλλη επιβάρυνση, το άνοιγμα των παραθύρων μπορεί να μην είναι η καλύτερη επιλογή εκείνη τη στιγμή.

Σε σπίτια με μηχανικό σύστημα εξαερισμού, ακολούθησε τις οδηγίες συντήρησης και λειτουργίας του συστήματος.
Και τελικά, είχαν δίκιο οι μαμάδες μας;

Ίσως.

Η εικόνα της μαμάς που άνοιγε διάπλατα όλα τα παράθυρα πρωί-πρωί, ακόμη και μέσα στον χειμώνα, μπορεί να μας εκνεύριζε όταν ήμασταν παιδιά.

Σήμερα, όμως, ξέρουμε ότι η ανανέωση του αέρα στους εσωτερικούς χώρους έχει πραγματική σημασία.

Βέβαια, δεν χρειάζεται να αφήνεις τα παράθυρα ανοιχτά για ώρες ούτε να παγώνεις το σπίτι. Το γερμανικό lüften βασίζεται περισσότερο στη λογική του σύντομου και αποτελεσματικού αερισμού.

Και ίσως αυτή να είναι μία από εκείνες τις wellness συνήθειες που δεν χρειάζονται ούτε χρήματα ούτε εξοπλισμό.

Απλώς ανοίγεις το παράθυρο.

Γιατί μερικές φορές η καλύτερη ανανέωση που μπορείς να προσφέρεις στο σπίτι σου είναι… λίγος φρέσκος αέρας.