Με την άνοδο της θερμοκρασίας και την έναρξη της καλοκαιρινής περιόδου, οι παραλίες γεμίζουν ξανά κόσμο. Ένα από τα πιο συχνά ερωτήματα των λουόμενων είναι αν μπορούν να καταλάβουν «με το μάτι» αν μια θάλασσα είναι καθαρή και ασφαλής για κολύμπι.

Σύμπφωνα με άρθρο του ow.gr, πολλές φορές στην παραλία παρατηρούμε στοιχεία όπως θολούρα, αφρούς, φυσαλίδες ή ιριδισμούς στην επιφάνεια του νερού, τα οποία μπορεί να μας προβληματίσουν. Άλλες φορές πάλι, οργανισμοί όπως οι αχινοί θεωρούνται ένδειξη καθαρότητας. Τι ισχύει πραγματικά;

Για να απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα, περιβαλλοντολόγοι και ωκεανογράφοι, όπως η Μαρία Ελευθεριάδου (MSc, συνεργάτης του Τμήματος Ωκεανογραφίας & Θαλασσίων Επιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου), εξηγούν ποια σημάδια μπορούν να δώσουν ενδείξεις για την ποιότητα του θαλασσινού νερού και ποια μπορεί να είναι παραπλανητικά.

Αχινοί = γενικά θετικό σημάδι, αλλά όχι απόλυτο

Οι αχινοί συχνά θεωρούνται δείκτης καθαρής θάλασσας. Πράγματι, είναι οργανισμοί σχετικά ευαίσθητοι στις ρυπαντικές ουσίες και συμβάλλουν στη φυσική ισορροπία του οικοσυστήματος.

Ωστόσο, η παρουσία τους δεν αποτελεί απόλυτη εγγύηση καθαρότητας, καθώς:

• μπορεί να απουσιάζουν από καθαρά νερά λόγω υπεραλίευσης
• ή άλλων οικολογικών παραγόντων που επηρεάζουν τον πληθυσμό τους

Μέδουσες = ουδέτερη ένδειξη (εξαρτάται από το περιβάλλον)

Η παρουσία μεδουσών δεν μπορεί να θεωρηθεί ξεκάθαρο σημάδι καθαρότητας ή ρύπανσης.

Από τη μία πλευρά, οι μέδουσες μπορεί να εμφανίζονται σε υγιή θαλάσσια οικοσυστήματα. Από την άλλη, ευνοούνται από υψηλότερες θερμοκρασίες νερού, που σε ορισμένες περιπτώσεις σχετίζονται και με περιβαλλοντικές διαταραχές.

«Γυαλιά» (αουρέλια) = πιθανή ένδειξη υποβάθμισης

Οι διαφανείς μέδουσες, γνωστές και ως αουρέλια, συχνά αποκαλούνται «γυαλιά».

Σε ορισμένες περιπτώσεις συνδέονται με:

• θερμότερα νερά
• περιοχές με αυξημένο ζωοπλαγκτόν
• συνθήκες που ενδέχεται να σχετίζονται με ρύπανση

Παρόλα αυτά, η αναγνώρισή τους από μη ειδικούς δεν είναι πάντα εύκολη, κάτι που καθιστά την αξιολόγηση επισφαλή μόνο με οπτικά κριτήρια.

Φύκια = εξαρτάται από το είδος

Η παρουσία φυκιών δεν σημαίνει πάντα το ίδιο πράγμα.

Φύκια όπως η Ulva (γνωστή και ως «μαρούλι της θάλασσας») μπορεί να συνδέονται με αυξημένα θρεπτικά φορτία και πιθανή ρύπανση.

Αντίθετα, η Ποσειδωνία (Posidonia oceanica), ένα θαλάσσιο φυτό με χαρακτηριστικά φύλλα σε σχήμα κορδέλας, αποτελεί ισχυρή ένδειξη καθαρών και υγιών θαλασσών.

Φυσαλίδες και αφρός = δεν είναι πάντα ανησυχητικά

Οι αφροί στην επιφάνεια της θάλασσας μπορεί να προέρχονται από διαφορετικές αιτίες:

• πιθανή παρουσία απορρυπαντικών και λυμάτων (αρνητικό σημάδι)
• ή φυσική αύξηση φυτοπλαγκτού (όχι απαραίτητα επικίνδυνο)
• ή απλή ανατάραξη της θάλασσας σε ρηχές περιοχές

Αν το νερό είναι διαυγές και ο πυθμένας ορατός, συνήθως δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.

Ιριδισμοί στην επιφάνεια = ανησυχητικό σημάδι

Οι πολύχρωμες αντανακλάσεις στην επιφάνεια του νερού μπορεί να υποδηλώνουν την παρουσία:

• πετρελαίου
• υδρογονανθράκων
• ή άλλων βιομηχανικών ρύπων

Αυτό θεωρείται από τα πιο αξιόπιστα οπτικά σημάδια πιθανής ρύπανσης.

Ρεύματα και αίσθηση δροσιάς = θετική ένδειξη

Η αίσθηση πιο δροσερού νερού συχνά συνδέεται με:

• καλή κυκλοφορία νερού
• συνεχή ανανέωση της περιοχής
• χαμηλότερη συγκέντρωση ρύπων

Οι περιοχές με ρεύματα τείνουν να «καθαρίζουν» πιο εύκολα φυσικά.

Οσμή = από τα πιο αξιόπιστα σημάδια

Η μυρωδιά μπορεί να αποτελέσει έναν απλό αλλά αποτελεσματικό δείκτη.

Οσμή πετρελαίου ή λυμάτων → ένδειξη ρύπανσης

Ουδέτερη ή φυσική θαλάσσια οσμή → γενικά θετικό σημάδι

Θολούρα νερού = εξαρτάται από τις συνθήκες

Τα θολά νερά δεν σημαίνουν πάντα ρύπανση.

Μπορεί να οφείλονται σε:

• ανατάραξη άμμου σε ρηχές περιοχές
• φυσικά αιωρούμενα σωματίδια
• ή αυξημένη οργανική ύλη από εκροές

Χρειάζεται πάντα συνδυαστική αξιολόγηση με άλλα σημάδια.

Το πιο αξιόπιστο κριτήριο

Παρότι υπάρχουν αρκετά φυσικά «σημάδια» που μπορούν να δώσουν ενδείξεις, το πιο ασφαλές και αξιόπιστο κριτήριο είναι οι επίσημοι έλεγχοι ποιότητας νερών κολύμβησης.

Σε πολλές παραλίες υπάρχουν:

• επίσημες πινακίδες ενημέρωσης
• σημεία δειγματοληψίας
• δεδομένα από προγράμματα παρακολούθησης του Υπουργείου Περιβάλλοντος

Συμπέρασμα

Η εικόνα της θάλασσας μπορεί να δώσει κάποιες ενδείξεις για την καθαρότητά της, όμως δεν αποτελεί πάντα ασφαλές μέσο αξιολόγησης.

Η παρουσία οργανισμών, η οσμή, η διαύγεια και τα φυσικά φαινόμενα μπορεί να είναι χρήσιμα στοιχεία, αλλά η πραγματική εικόνα προκύπτει μόνο από επιστημονικούς ελέγχους και επίσημες μετρήσεις.