Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) είναι μια σοβαρή πάθηση των πνευμόνων που προκαλεί διαρκή δυσκολία στην αναπνοή, γιατί τα αεραγωγά στενεύουν και ο αέρας δυσκολεύεται να περάσει μέσα και έξω από τους πνεύμονες.

• Κύριος παράγοντας κινδύνου: το κάπνισμα. Οι περισσότεροι που νοσούν είναι ή υπήρξαν βαρείς καπνιστές.
• Άλλες αιτίες: παθητικό κάπνισμα, ατμοσφαιρική ρύπανση, επαγγελματική έκθεση σε χημικές ουσίες ή σκόνη, γενετική προδιάθεση.
• Σημαντικό: Όχι όλοι οι καπνιστές θα νοσήσουν, αλλά το κάπνισμα αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο. Αντίστοιχα, κάποιος που δεν κάπνισε μπορεί να εμφανίσει ΧΑΠ, ειδικά αν υπάρχει κληρονομικό υπόβαθρο ή έκθεση σε ρύπους.

Συμπτώματα που πρέπει να προσέχουμε

Η ΧΑΠ εξελίσσεται σταδιακά, και γι’ αυτό συχνά δεν γίνεται άμεσα αντιληπτή. Τα πιο συνηθισμένα σημάδια είναι:

• Χρόνιος βήχας, συχνά με φλέγματα
• Δύσπνοια που στην αρχή εμφανίζεται μόνο με κόπο (π.χ. ανέβασμα σκάλας) και με τον καιρό και στην ηρεμία
• Συριγμός ή ήχος σφύριγματος κατά την αναπνοή
• Αίσθημα βάρους ή σφιξίματος στο στήθος

Σημαντικό: Ο επίμονος βήχας ή η αυξανόμενη δύσπνοια δεν πρέπει να αγνοούνται. Μπορεί να κρύβουν ΧΑΠ ή άλλα σοβαρά προβλήματα στους πνεύμονες.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση της ΧΑΠ γίνεται συνήθως με:

• Ιατρικό ιστορικό: Πόσο καιρό καπνίζει ή κάπνιζε ο ασθενής, επαγγελματική έκθεση, προηγούμενα προβλήματα στους πνεύμονες.
• Κλινική εξέταση: Ακρόαση των πνευμόνων, έλεγχος της αναπνοής και της φυσικής κατάστασης.
• Σπιρομέτρηση: Η βασικότερη εξέταση για τη ΧΑΠ, μετράει πόσο αέρα μπορεί να εισπνεύσει και να εκπνεύσει ο ασθενής.
• Απεικονιστικές εξετάσεις: Πνευμονική ακτινογραφία ή αξονική για να ελεγχθούν οι πνεύμονες.

Οι ειδικοί μιλούν σήμερα για διαφορετικούς φαινότυπους ΧΑΠ, που σημαίνει ότι η ασθένεια δεν είναι ίδια για όλους και η θεραπεία προσαρμόζεται ανάλογα.

Θεραπεία και φροντίδα

Η ΧΑΠ δεν θεραπεύεται πλήρως, αλλά η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή φροντίδα μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής:

Διακοπή καπνίσματος: Το πιο σημαντικό βήμα για όλους τους ασθενείς. Βελτιώνει την ανταπόκριση στη φαρμακευτική θεραπεία και επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου.

Φαρμακευτική αγωγή:

• Εισπνεόμενα βρογχοδιασταλτικά: Ανοίγουν τους αεραγωγούς και διευκολύνουν την αναπνοή.
• Στεροειδή (εισπνεόμενα): Μειώνουν τη φλεγμονή στους πνεύμονες.

Οξυγονοθεραπεία: Για ασθενείς με σοβαρή έλλειψη οξυγόνου.

Αναπνευστική φυσικοθεραπεία: Ειδικές ασκήσεις για ενδυνάμωση των πνευμόνων και βελτίωση της αναπνοής.

Επεμβατικές θεραπείες: Σπάνιες, μόνο για επιλεγμένους ασθενείς με σοβαρά προβλήματα.

Πρόληψη και προστασία

Εμβολιασμοί:

• Γρίπη (κάθε χρόνο)
• Πνευμονιόκοκκος (εφάπαξ ή κάθε 5 χρόνια)
• COVID-19

Πρόληψη λοιμώξεων: Αποφυγή συγχρωτισμού όταν υπάρχει έξαρση ιώσεων, καλός αερισμός σπιτιού, σωστή υγιεινή χεριών.

Υγιεινός τρόπος ζωής: Ισορροπημένη διατροφή, τακτική άσκηση, αποφυγή ρύπων και καπνίσματος στο σπίτι.

Στατιστικά στοιχεία

Παγκοσμίως: 65 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν μέτρια ή σοβαρή ΧΑΠ

Περίπου 3 εκατομμύρια θάνατοι κάθε χρόνο οφείλονται σε ΧΑΠ (5% όλων των θανάτων)

Η ΧΑΠ είναι η 4η αιτία θανάτου στον κόσμο και προβλέπεται να γίνει η 3η σύντομα

Σημαντικά μηνύματα

• Ένα συνεχόμενο βήχα ή λαχάνιασμα δεν είναι απλώς “γιατί κρύωσε ο οργανισμός” – μπορεί να είναι ΧΑΠ ή άλλο σοβαρό πρόβλημα.
• Η έγκαιρη διάγνωση σώζει πνευμόνια και ζωή.
• Διακοπή καπνίσματος + σωστή φαρμακευτική αγωγή + φυσικοθεραπεία = σημαντική βελτίωση στην καθημερινότητα των ασθενών.