Η νόσος Lyme (προφέρεται «Λάιμ») είναι μια βακτηριακή λοίμωξη που προκαλείται από το βακτήριο Borrelia burgdorferi και μεταδίδεται στον άνθρωπο μέσω τσιμπήματος μολυσμένου τσιμπουριού του γένους Ixodes — γνωστό και ως "τσιμπούρι του ελαφιού".

Αν και συχνά ξεκινά με ήπια συμπτώματα, η Lyme μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή και πολύπλοκη νόσο, εάν δεν διαγνωστεί και δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα.

Πώς μεταδίδεται η νόσος Lyme;

Η μόλυνση προκύπτει όταν ένα τσιμπούρι που φέρει το βακτήριο δαγκώσει το δέρμα και παραμείνει προσκολλημένο για αρκετές ώρες (συνήθως πάνω από 24 ώρες). Δεν μεταδίδουν όλα τα τσιμπούρια τη νόσο — μόνο εκείνα που είναι ήδη μολυσμένα.

Τα τσιμπούρια βρίσκονται κυρίως σε:

• Περιοχές με ψηλή βλάστηση ή χορτάρια

• Δάση και λιβάδια

• Ζώα (κατοικίδια ή άγρια)

Κύρια συμπτώματα και στάδια της νόσου

Η πορεία της νόσου εξελίσσεται συνήθως σε τρία στάδια, αν και δεν εμφανίζονται όλα τα στάδια σε κάθε άτομο.

1. Πρώιμο στάδιο (μέρες έως λίγες εβδομάδες μετά το τσίμπημα)

• Ερυθρό, κυκλικό εξάνθημα γύρω από το σημείο του τσιμπήματος, που επεκτείνεται σταδιακά. Συχνά μοιάζει με "στόχο" – είναι το λεγόμενο ερύθημα μεταναστευτικό (erythema migrans).

• Πυρετός, ρίγη, κόπωση

• Πονοκέφαλος, πόνους στους μύες και τις αρθρώσεις

Σε αυτό το στάδιο, η νόσος αντιμετωπίζεται πολύ αποτελεσματικά με αντιβιοτικά.

2. Δευτερογενές στάδιο (εβδομάδες έως λίγους μήνες)

Αν η μόλυνση δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, τα βακτήρια εξαπλώνονται σε άλλα σημεία του σώματος:

• Πολλαπλά εξανθήματα σε διάφορα σημεία του σώματος

• Αρθραλγίες (πόνοι στις αρθρώσεις) και μυϊκή δυσκαμψία

• Νευρολογικές επιπλοκές:

  • Προσωρινή παράλυση προσώπου (π.χ. πάρεση Bell)

  • Μούδιασμα, κάψιμο ή πόνος στα άκρα

• Καρδιολογικές διαταραχές:

  • Αρρυθμίες

  • Φλεγμονή του καρδιακού μυός (μυοκαρδίτιδα)

3. Όψιμο στάδιο (μήνες ή και χρόνια μετά)

Σε χρόνια, αθεράπευτη μορφή:

• Χρόνια αρθρίτιδα, ιδιαίτερα στα γόνατα

• Μακροχρόνιες νευρολογικές επιπτώσεις:

  • Δυσκολία συγκέντρωσης ή μνήμης

  • Χρόνιος πόνος ή μούδιασμα

  • Ψυχική κόπωση ή καταθλιπτικά συμπτώματα

• Σπάνιες επιπλοκές:

  • Δερματολογικά προβλήματα (π.χ. χρόνια ατροφική δερματίτιδα)

  • Μακροχρόνιες καρδιακές βλάβες

Πρόληψη: Πώς να προστατευτείς από τη νόσο Lyme

Η πρόληψη είναι το πιο αποτελεσματικό “φάρμακο”. Ακολουθούν βασικά μέτρα:

1. Κατάλληλη ενδυμασία όταν βρίσκεσαι σε περιοχές με πυκνή βλάστηση (π.χ. δάση, χωράφια):

   • Φόρεσε μακριά ρούχα, κάλτσες και κλειστά παπούτσια.

   • Προτίμησε ανοιχτόχρωμα ρούχα για να εντοπίζεις εύκολα τα τσιμπούρια.

2. Εντομοαπωθητικά προϊόντα με DEET ή άλλα εγκεκριμένα δραστικά συστατικά.

3. Έλεγχος του σώματος μετά από κάθε δραστηριότητα στη φύση:

   • Προσοχή σε περιοχές όπως πίσω από τα αυτιά, στις μασχάλες, πίσω από τα γόνατα, στη μέση.

4. Άμεση απομάκρυνση του τσιμπουριού:

   • Αν εντοπίσεις τσιμπούρι, αφαίρεσέ το άμεσα με τσιμπιδάκι, πιάνοντάς το κοντά στο δέρμα και τραβώντας σταθερά προς τα έξω.

   • Απόφυγε να το στρίψεις ή να το συνθλίψεις.

   • Καθάρισε την περιοχή με αντισηπτικό.

5. Παρακολούθηση για συμπτώματα τις επόμενες μέρες ή εβδομάδες μετά από τσίμπημα.

Θεραπεία και αποκατάσταση

• Η έγκαιρη διάγνωση είναι καθοριστική: η νόσος Lyme αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά (συνήθως για 2–4 εβδομάδες).

• Στα πρώιμα στάδια, η ανταπόκριση στη θεραπεία είναι εξαιρετική.

• Σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις, ίσως χρειαστεί πιο παρατεταμένη ή εξειδικευμένη αγωγή, και σε ορισμένες περιπτώσεις υποστηρικτική θεραπεία για τα συμπτώματα.

Τι να θυμάσαι:

• Όχι κάθε τσίμπημα τσιμπουριού προκαλεί νόσο Lyme.

• Όσο νωρίτερα διαγνωστεί, τόσο πιο αποτελεσματικά θεραπεύεται.

• Η ενημέρωση και η πρόληψη είναι το πιο ισχυρό σου εργαλείο.